مذاکره با پشتوانه میدان

مهدی محمدی عضو هیئت مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی ایران طی گفت‌وگویی که بعد از مذاکرات سوئیس انجام شد درباره جزئیات این مذاکرات اظهار کرد: ما در مذاکرات سوئیس وقتی که حرکت کردیم به سمت زوریخ یک مأموریت اصلی و عمده داشتیم و آن تحقق دستوری بود که در فرمان رهبر معظم انقلاب اسلامی آمده بود.

وی افزود: ایشان در آن فرمان مهم‌ترین تأکیدشان بر تحقق شروط بود. وقتی ما راجع به شروط صحبت می‌کنیم منظور آن چیزی است که در بند ۱۳ تفاهمنامه امضا بین ایران و آمریکا آمده است. پنج شرط اصلی آنجا وجود دارد و مأموریت ما در زوریخ پیگیری تحقق این شروط بود. ما برای کار دیگری به سوئیس نیامده بودیم و کار دیگری هم در اینجا انجام نشد.

عضو هیئت مذاکره‌کننده ایران ادامه داد: یک، مسئله خاتمه عملیات نظامی در سراسر لبنان و تعیین تکلیف اراضی اشغال‌شده لبنان و تضمین حاکمیت و تمامیت ارضی لبنان که در بند یک تفاهمنامه آمده است. دو، موضوع اعمال ترتیبات ایرانی در تنگه هرمز. سوم، رفع کامل محاصره. چهارم، آزادسازی اموال بلوکه‌شده ایران. و پنجم، مسئله تعلیق تحریم‌های نفتی ایران و دریافت ویورهایی که به ما اجازه می‌دهد در طول دوره مذاکرات نفت را آزادانه بفروشیم.

محمدی تصریح کرد: این پنج موضوع دستور کار اصلی سفر ما بوده و به جز این موضوعات، راجع به هیچ موضوع دیگری از جمله مسئله هسته‌ای اساساً صحبت نشده است.

وی گفت: ما تا زمانی که همان‌گونه که در بند ۱۳ آمده، اجرای این شروط آغاز نشود و تداوم پیدا نکند، وارد فاز بعدی مذاکرات که بحث درباره مسئله هسته‌ای و تحریم‌ها خواهد بود، اساساً نخواهیم شد.

عضو هیئت مذاکره‌کننده ایران اظهار داشت: طرف آمریکایی معلوم است که آرزوهایی دارد، مخصوصاً ترامپ و حتی خود ونس دنبال این بودند که یک دستاورد رسانه‌ای از سفر خلق کنند و بنابراین به طور می‌توانم بگویم مضحکی حرف‌های غیرواقعی درباره این سفر زده شد.

وی افزود: آنچه در سفر اتفاق افتاده، که اگر لازم باشد با جزئیات توضیح خواهم داد، حول همین پنج محور بوده است.

محمدی تأکید کرد: مجموعه حرف‌هایی که درباره پذیرش بازرسان آژانس توسط ایران زده شده کاملاً غیرواقعی است. آنچه که بین ما و آژانس وجود دارد همان چیزی است که طبق قانون مجلس و مصوبه شورای امنیت ملی بعد از جنگ در حال اعمال شدن است.

محمدی تأکید کرد: هیچ تغییری در وضعیت همکاری‌های ایران و آژانس به طور جدی و جدید رخ نخواهد داد. همان وضعیت سابق ادامه پیدا خواهد کرد و آنچه که در این مدت گفته‌اند، دستاوردسازی غیرواقعی برای سفر بوده است.

وی افزود: علت آن هم این است که رئیس‌جمهور آمریکا وقتی به محتوای سفر نگاه می‌کند، عملاً هیچ دستاورد واقعی برای ارائه ندارد و این ایران است که بابت تحقق شروط، پیگیری‌های مهمی انجام داده است. حالا خدمتتان خواهم گفت که بخش مهمی از این راه را هم ما رفته‌ایم. بنابراین نه فقط مذاکره هسته‌ای انجام ندادیم و در موضوع بازرسان آژانس تغییری حاصل نخواهد شد، بلکه اساساً در روند همکاری ایران و آژانس بعد از جنگ تغییری ایجاد نخواهد شد و تصمیم ما همان تصمیم قبلی است.

وی درباره موضوع تنگه هرمز اظهار کرد: درباره هرمز دو اصل بنیادین بر رفتار ما حاکم است. اصل اول این است که دیگر تنگه هرمز به وضعیت قبل از جنگ باز نخواهد گشت؛ یعنی ایران اجازه نخواهد داد که مناسبات ماقبل جنگ در تنگه هرمز به لحاظ اقتصادی و به لحاظ امنیتی ادامه پیدا کند.

محمدی ادامه داد: تنگه هرمز دیگر مکانی برای تهدید ایران و عبور و مروری که بخواهد به ایران ضرر بزند، نخواهد بود. این اصل اولیه‌ای است که ما تعقیب می‌کنیم، به عمانی‌ها گفته‌ایم و با آمریکایی‌ها درباره آن مذاکره شده است. آنچه هم که در متن تفاهمنامه آمده، همین است.

عضو هیئت مذاکره‌کننده ایران افزود: اصل دوم این است که ما در اینجا خدماتی ارائه خواهیم کرد و همین الان هم داریم این کار را انجام می‌دهیم. تداوم ارائه این خدمات مستلزم پرداخت هزینه است؛ یعنی تنگه هرمز دارای درآمد اقتصادی برای ایران خواهد بود. این موضع قطعی ماست و تغییر نخواهد کرد. با هر طرفی که مذاکره شده، ما بر این اصل تأکید کرده‌ایم و این هدف را پیگیری کرده‌ایم. این یکی از آن شروطی است که ما مکلف بودیم آن را تعقیب کنیم.

وی گفت: آنچه نهایتاً اتفاق افتاده این است که هم آمریکایی‌ها اذعان کرده‌اند و هم طرف عمانی که ما بعد از دوره ۶۰ روزه چیزی به نام خدمات دریایی در تنگه هرمز خواهیم داشت. این خدمات دریایی توسط دو کشور ساحلی ایران و عمان باید ارائه و مدیریت شود. هیچ خدمتی در هیچ جای دنیا مجانی نیست. بنابراین ما از لحظه‌ای که درباره اصل ارائه خدمات و جزئیات این خدمات تفاهم می‌کنیم، دریافت هزینه بابت فروش این خدمات در تنگه هرمز را شروع خواهیم کرد.

محمدی افزود: این به معنای آن است که قدرت ایران برای کنترل تنگه هرمز تبدیل به یک قدرت مشروع و قانونی می‌شود که دنیا آن را می‌پذیرد و کشور ایران بابت آن درآمد خواهد داشت. این اصل، چیزی است که درباره تنگه اتفاق افتاده است.

وی تصریح کرد: در بیانیه مشترک ایران و عمان بر این موضوع تأکید شد که ایران و عمان درباره جزئیات و نحوه ارائه این خدمات ظرف هفته‌های آینده با یکدیگر گفت‌وگو خواهند کرد و این موضوع را نهایی خواهند ساخت. این چیزی است که عمان نیز آن را پذیرفته و با ما همراهی می‌کند.

عضو هیئت مذاکره‌کننده ایران اظهار کرد: اصل بیانیه مشترکی که صادر شد، درباره این است که بخشی از آن مربوط به دریافت هزینه خدمات و بخش دیگر مربوط به برگزاری چند جلسه گفت‌وگو برای اجرایی شدن این سازوکار مرتبط با تنگه هرمز است.

وی ادامه داد: بند مربوط به تنگه هرمز در تفاهم ایران و آمریکا باید بین ایران و عمان اجرایی شود، زیرا ما دو کشور ساحلی هستیم که طبق قوانین بین‌المللی حق اعمال حاکمیت بر تنگه را داریم. منافع ما باید لحاظ شود و هر نوع عبور از تنگه باید برای ما بی‌ضرر باشد. اگر قرار باشد خدماتی نیز ارائه شود که اکنون در حال ارائه شدن است، این خدمات را ما ارائه خواهیم کرد که سهم بیشتر آن نیز با ایران است و طرف عمانی هم این موضوع را پذیرفته است.

محمدی گفت: ما اکنون به یک مفاهمه ذهنی مشترک و دقیق درباره این موضوع رسیده‌ایم و یک بیانیه رسمی در این باره صادر خواهد شد. این موضوع بسیار مهمی است که طرف عمانی با وجود همه فشارهایی که آمریکایی‌ها به آن وارد کرده‌اند، اکنون اصل ارائه خدمات از جانب ایران و عمان در تنگه هرمز را به صورت رسمی اعلام می‌کند.

وی افزود: این موضوع مبنای یک درآمد پایدار و بلندمدت بین ایران و عمان در تنگه هرمز خواهد بود. این همان چیزی است که ما از ابتدا می‌خواستیم. ضمن اینکه موضوعات امنیتی برای ما حیاتی است؛ یعنی عبور و مرور باید بی‌ضرر باشد و طرف عمانی نیز پذیرفته است که نباید اجازه دهیم شناورها به نحوی از تنگه هرمز استفاده کنند که خروجی آن تهدید امنیت ایران یا بازتولید حوادثی مانند جنگ ۱۲ روزه یا جنگ ۴۰ روزه باشد.

محمدی اظهار کرد: ما اکنون در یک تفاهم مهم در این باره به سر می‌بریم و ظرف هفته‌های آینده ان‌شاءالله آن را نهایی خواهیم کرد.

وی در ادامه با اشاره به موضوع لبنان گفت: من می‌خواهم بر لبنان نیز تأکید کنم. ببینید، لحظه‌ای که عازم سفر به زوریخ می‌شدیم، وضعیت در لبنان نگران‌کننده بود و رژیم از لحظه امضای تفاهمنامه بین ایران و آمریکا حملات خود را تشدید کرده بود.

وی افزود: من می‌توانم بگویم مهم‌ترین کاری که آقای قالیباف در زوریخ انجام داد، یک پافشاری بی‌سابقه و تاریخی بود بر اینکه بدون آتش‌بس در لبنان، بدون فشار آمریکا به رژیم اسرائیل برای خاتمه آتش در سراسر لبنان و تعیین تکلیف اراضی اشغال‌شده، ما حتی یک قدم دیگر به جلو در اجرای تفاهمات نخواهیم رفت.

محمدی تصریح کرد: این موضوع بسیار دشواری بود و پافشاری بسیار جدی آقای قالیباف بر آن انجام شد. این جزو مهم‌ترین شروط حضرت آقا و از مهم‌ترین مطالباتی است که مردم از ما دارند.

وی ادامه داد: من می‌توانم به شما بگویم که الحمدلله این اتفاق تا حد زیادی رخ داده است. اکنون ما قطع آتش در لبنان داریم. البته هر لحظه ممکن است رژیم یا آمریکا بخواهند نقض عهد کنند که ما بلافاصله هم در تنگه هرمز و هم از طریق نظامی به آن پاسخ خواهیم داد.

عضو هیئت مذاکره‌کننده ایران گفت: اما فعلاً که من با شما صحبت می‌کنم، همان‌گونه که برادران حزب‌الله و جناب شیخ نعیم قاسم نیز تأکید کرده‌اند، این آتش‌بس در حال تبدیل شدن به یک دستاورد راهبردی برای ایران در لبنان است.

وی افزود: ضمن اینکه برای نخستین بار آمریکایی‌ها پذیرفته‌اند که موارد نقض آتش‌بس از جانب رژیم در لبنان باید به طور مشترک و با مشارکت ایران مورد رسیدگی قرار بگیرد. یک پایگاه یا مقر ایجاد خواهد شد که نیروهای ایران، نیروهای آمریکا و نیروهای لبنان در آن حضور خواهند داشت و به اصطلاح یک مرکز کاهش منازعه ایجاد خواهد شد.

محمدی اظهار داشت: ایران، لبنان و آمریکا در آن حضور خواهند داشت. این نخستین بار است که آمریکایی‌ها سلطه امنیتی خود در لبنان را با یک طرف دیگر به اشتراک می‌گذارند. ما به عنوان حزب‌الله در آنجا حضور خواهیم داشت، موارد نقض آتش را مستند خواهیم کرد و آمریکایی‌ها زیر فشار خواهند بود تا آتش‌بس در لبنان پایدار بماند.

وی در پایان گفت: این جزو مهم‌ترین اهداف سفر بود که ما به روش سیاسی و مذاکراتی، با پشتوانه میدان، با پشتوانه مقاومت حزب‌الله و آتش نیروهای مسلح خودمان به آن دست پیدا کردیم. آنچه از این به بعد اهمیت دارد این است که بتوانیم این دستاورد را تثبیت و به صورت پایدار حفظ کنیم که ان‌شاءالله تلاش زیادی در این باره صورت خواهد گرفت.