مدیریت جهادی نیازمند بازشناسی ارزشها
محمد فائضی
روحیه جهادی، مفهومی است که به رغم منابع گسترده و دریای عمیق مستندات، کمتر بدان پرداختهایم. شاید بتوان گفت قرنهاست که در حال تغذیه علم از مدیریت غربی هستیم و نهادههای اعتقادی و دانشی خویش را واگذاشتهایم. بستری که ما از آن به عنوان دین تلمذ میکنیم، دستاورد وحی الهی است که آن را پیامبر و ائمه معصومین (علیهم السلام اجمعین) ارائه کردهاند. از این روی؛ میتوانیم بگوییم که بنا بر اعتقاد ما، شاکله افکار برخاسته از چنین بستری کاملا صحیح و مبتنی بر محبت پروردگار میباشد. چنین شاکلهای است که به رویکرد جهادی میانجامد و همین رویکرد وجه تمایز بین مدیریت اسلامی و غیر اسلامی را میسازد؛ از این روست که مدیریت جهادی چیزی غیر از مدیریت اسلامی نخواهد بود.
آنچه وجه تمایز مدیریت جهادی و سایر تئوریهای مدیریت و مکاتب سنتی، نوگرا و اقتضایی مدیریت میباشد، لزوما محتوای این مکاتب نیست، چه اینکه بر اساس مدیریت اسلامی و جهادی بسیاری از نتایج تئوریهای غربی قابل تأمل است، اما تفاوت در نگاههاست. نکاه مدیریت اسلامی به پروردگار و دادن اصالت به اوست. به این معنا که هم اوست که میتواند راهگشای زندگانی بشر باشد و بنابراین حتما برای چنین زندگانی نسخهای ارائه نموده است. مدیریت غربی اصالت را به انسان میدهد و وجود آدمی را منشأ ارزش اصلی و ذاتی هستی میداند؛ لذا تمام رویکرد و نگرش آن بر اساس دیدگاه انسانمحور است؛ دیدگاهی که از مدیر غیر جهادی، روحیهای نسبیگرا، در راستای اجرای منویات، سود و زیان نگر و همراه با حاکمیت هراس میسازد، حال آنکه مدیر جهادی، حقگرا، تکلیفگرا و معجزهباور است.
شاید این سطور بر خوانندهاش قدری سنگین یا تا حدی آرمانگرایانه دست نیافتنی بیاید، اما باید اشاره کرد که چنین استبعادی ماحصل دوری از ارزشهای اصیل خویشتن است؛ ارزشهایی که نیاز داریم برای نیل به مدیریت جهادی، آنها را بازشناسی کنیم.