فقط قاب بندی کافی نیست! / کلیشه های سیاسی منقضی شده و فیلمی که سقوط میکند
تنها عنصر هیجانانگیزی که باقی میماند، لذت بردن از فضاسازیها و قاببندیهای بصری فیلم است که در نیمهی دوم ارغوان نیز کارگردانان آن را فراموش میکند؛ تمرکز اصلی فصل نخست فیلم که بر قاببندیهای زیباییشناسانه بوده و بسیار بر روی آن تأکید شده است، در نیمهی دوم به بعد جایش را به یک داستانک عاشقانهی قابل پیشبینی از جنس فیلمهای بدنه میدهد.
سرویس فرهنگی فردا ؛ سیدسعید هاشمزاده- در شبانه و شبانهروز، آثار پیشین کارگردانان ارغوان، میتوان به تجربهگرایی در بازیهای فرمی و بصری پی برد. «کیوان علی محمدی» و «امید بنکدار» از دل هنرهای تجسمی به سینما آمدهاند و بدیهی است که علاقهای خودآگاه یا ناخوداگاه به ایجاد جلوههای بصری بر اساس رنگ، بافت و نور دارند. بنابراین در ارغوان نیز نخستین عنصری که به چشم میخورد و البته چشمنواز نیز هست، قاببندیها و حرکات دوربین است. تراولینگهایی که به شکلی فشرده از لابهلای درها و پنجرهها میگذرند، میایستند و خردهداستانهایی را میشنویم. قاببندیها فضاسازی مورد دلخواه فیلم ساز را تشکیل میدهند، اغلب استیلیزهاند و با رنگبندی و پرداخت خاص بر روی ژست بازیگران همراهند.
تمامی اینها ممکن است ما را در آغاز فیلم و از منظر زیباییشناسی اغنا کند اما خردهداستانی که میخواهد موتور محرکهاش به راه بیفتد و شکل بگیرد تا بتواند به همراه عناصر بصری مفهومی را تشکیل دهد، در واقع شکل نمیگیرد و برای مخاطب کافی نیست. فیلم قلاب خودش را نمیاندازد بلکه تماشاگرانِ خود را با یک داستان تکخطی پیش میبرد که برای فیلم بلند کممایه است و تماشاگر را خسته میکند.
تنها عنصر هیجانانگیزی که باقی میماند، لذت بردن از فضاسازیها و قاببندیهای بصری فیلم است که در نیمهی دوم ارغوان نیز کارگردانان آن را فراموش میکند؛ تمرکز اصلی فصل نخست فیلم که بر قاببندیهای زیباییشناسانه بوده و بسیار بر روی آن تأکید شده است، در نیمه ی دوم به بعد جایش را به یک داستانک عاشقانهی قابل پیشبینی از جنس فیلمهای بدنه میدهد.
مسألهی اساسی که باعث سقوط آنی فیلم میشود نیز از نیمهی دوم به بعد آغاز میشود و آن، فهم نشدن دغدغهی فیلم ساز برای مخاطب است. اگر موسیقی دغدغه ی نوستالژیک فیلم ساز است، باید با تمرکز، شخصیتسازی و روح بخشیدن به آن بتواند تماشاگر را با موسیقی پیوند دهد؛ همان طور که آثاری چون پیانیست مسأله ی موسیقی را در بستری سیاسی تعریف و نواختن پیانو را به زیباترین لحظات فیلم و در واقع نقطه ی عطف خود تبدیل میکنند و از آن بهره ی سمپاتیک میبرند.
ارغوان میخواهد در پس داستانی عاشقانه که در دو زمان مجزا میگذرد، موسیقی را تبدیل به عنصر بنیادین درام خود کند؛ اما نمیتواند از سازها و آواها شخصیتی بسازد و موسیقی و بهویژه نواختن را از ما پنهان کند تا دغدغهی نواختن و موسیقی را در ما همچون کاری که پیانیست «پولانسکی» میکرد، به اوج برساند و تماشاگر را تشنهی شنیدن کند و به همین دلیل است که تماشاگرِ خود را از دست میدهد.
جدا از اینکه تصور میشود هیجان پرداختن به کلیشههای سیاسی منقضی شدهای (مثل نشان دادن صحنههای ایست و بازرسی خیابانی یا تقابل روز و شب بهعنوان عناصر محوری بافت تصویری در دو مقطع ابتدا و انتهایی فیلم که روایتگر دو زمان قبل و بعد از انقلاب است) کارگردانان ارغوان را از تمرکز بر ایدهی محوری داستان و تلاش برای فهم آن توسط مخاطب باز داشته است.