ادعای رسانه آمریکایی درباره استفاده تل‌آویو از خاک باکو علیه تهران

 شبکه سی‌ان‌ان در گزارشی ادعا کرده که رژیم صهیونیستی در جریان جنگ علیه ایران به جمهوری آذربایجان نیرو فرستاده.

به گزارش تسنیم، شبکه سی‌ان‌ان مدعی شده اسرائیل در جریان جنگ با ایران به‌طور محرمانه نیروهای ویژه نظامی و اطلاعاتی خود را به جمهوری آذربایجان اعزام کرده بود. 

شبکه سی‌ان‌ان با استناد به چهار منبع آگاه مدعی شده این اقدام بخشی از تلاش اسرائیل برای ایجاد شبکه‌ای مخفی از پایگاه‌ها و مواضع عملیاتی اسرائیل در سراسر خاورمیانه (غرب آسیا) برای تسهیل عملیات علیه ایران به شمار می‌رود. 

رسانه‌ آمریکایی همچنین ادعا کرده نیروهای اسرائیلی از چندین نقطه در جنوب جمهوری آذربایجان و در نزدیکی مرزهای شمالی ایران فعالیت می‌کردند؛ مناطقی که در نزدیک‌ترین فاصله، تنها حدود 96 کیلومتر با شهر تبریز فاصله داشتند؛ شهری که در طول جنگ هدف حملات اسرائیل قرار گرفت.

دو منبع مطلع در گفت‌وگو با سی‌ان‌ان مدعی شده‌اند که یگان‌های ویژه کماندویی اسرائیل نیز در این مناطق مستقر شده بودند و مأموریت‌های جمع‌آوری اطلاعات و عملیات پهپادی را انجام می‌دادند. به گفته این منابع، این استقرار به اسرائیل امکان می‌داد تا از موضعی راهبردی، تحرکات شمال ایران را زیر نظر بگیرد.

سی‌ان‌ان که می‌گوید برای نخستین بار این استقرار محرمانه در جمهوری آذربایجان را گزارش کرده، نوشته است که این تنها یکی از چندین موقعیت نظامی اسرائیل در خاورمیانه بود که با هدف افزایش برد عملیاتی ارتش این رژیم علیه ایران ایجاد می‌شد.

گزارش مذکور ادعا می‌کند مواضع ایجاد شده در جمهوری آذربایجان بخشی از مجموعه‌ای از پایگاه‌ها و تأسیسات مخفی رژیم صهیونیستی در کشورهای مختلف، از جمله عراق، امارات متحده عربی و سومالی‌لند بوده است.

این نیروها ابتدا برای عملیات امداد و نجات احتمالی در شرایط اضطراری در نظر گرفته شده بودند، اما بعدها دامنه مأموریت آن‌ها به عملیات نظامی و جمع‌آوری اطلاعات گسترش یافت.

در واکنش به این گزارش، سخنگوی سفارت جمهوری آذربایجان در آمریکا در بیانیه‌ای به سی‌ان‌ان گفت: «ما ادعاهای بی‌اساس درباره استفاده از خاک جمهوری آذربایجان برای عملیات علیه کشورهای ثالث را قاطعانه رد می‌کنیم.»

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که جمهوری خودخوانده سومالی‌لند در شاخ آفریقا نیز یک موقعیت نظامی دیگر در اختیار اسرائیل قرار داده بود تا هواپیماهای اسرائیلی بتوانند در پروازهای طولانی به سمت ایران، از آن به‌عنوان نقطه توقف احتمالی استفاده کنند. اسرائیل در دسامبر گذشته نخستین طرفی بود که به‌طور رسمی سومالی‌لند را به رسمیت شناخت. امارات متحده عربی نیز حضور گسترده تجاری و نظامی در بندر بربره در سومالی‌لند دارد.

گزارش همچنین ادعا می‌کند ارتش اسرائیل در بخشی از جنگ با ایران، دو تأسیسات محرمانه در عراق در اختیار داشت که به‌عنوان پایگاه‌های پشتیبانی لجستیکی و در صورت نیاز، عملیات جست‌وجو و نجات استفاده می‌شدند.

پیش‌تر وال‌استریت ژورنال و نیویورک تایمز نیز از این دو پایگاه خبر داده بودند. ارتش عراق اما در بیانیه‌ای اعلام کرد که تا اوایل ماه مارس هیچ «پایگاه یا نیروی غیرمجاز» در خاک این کشور وجود نداشته است.

هم‌زمان اسرائیل به‌صورت محرمانه یک سامانه پدافندی «گنبد آهنین» به همراه نیروهای عملیاتی آن را در جریان جنگ به امارات متحده عربی منتقل کرده بود؛ موضوعی که نخستین بار وب‌سایت آکسیوس گزارش داد.

همچنین سامانه‌های دفاعی دیگری نیز در امارات مستقر شده بودند. سی‌ان‌ان پیش‌تر گزارش داده بود که بنیامین نتانیاهو، رئیس موساد و فرمانده ارتش اسرائیل در طول جنگ به امارات سفر کرده‌اند؛ ادعایی که با تکذیب شدید ابوظبی روبه‌رو شد.

این گزارش، جمهوری آذربایجان را یکی از شرکای راهبردی اسرائیل در مقابله با ایران توصیف کرده و می‌نویسد برنامه‌ریزی‌ها برای این همکاری چند هفته پیش از آغاز حملات جنگی شروع شده بود.

منابع ظاهراً مطلع ادعا کرده‌اند نیروی هوایی اسرائیل با استفاده از جنگنده‌های رادارگریز و نیروهای ویژه، تجهیزات اطلاعاتی موردنظر را در منطقه مستقر کرد؛ زیرا رهبران سیاسی اسرائیل معتقد بودند مذاکرات میان آمریکا و ایران به شکست خواهد انجامید.

این پایگاه اطلاعاتی به اسرائیل امکان می‌داد اطلاعات مربوط به تحرکات نظامی و تأسیسات ایران را جمع‌آوری کند و حتی هشدار زودهنگام درباره پرتاب موشک‌ها به دست آورد.

کمتر از دو هفته بعد، گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، به باکو سفر کرد و با رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان و دیگر مقام‌های ارشد این کشور دیدار داشت. همچنین در ماه مه 2025، جمهوری آذربایجان به‌طور محرمانه میزبان مذاکرات مستقیم و کم‌سابقه میان اسرائیل و سوریه بود.

تنها یک روز بعد، پهپادهایی فرودگاهی را در منطقه نخجوان هدف قرار دادند که به آسیب دیدن ساختمان ترمینال و زخمی شدن چند نفر منجر شد. الهام علی‌اف، رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، ایران را مسئول این حمله دانست و آن را «اقدامی تروریستی، زشت، بزدلانه و شرم‌آور» توصیف کرد. ایران اما هرگونه نقش در این حمله پهپادی را رد کرد.

اسرائیل و جمهوری آذربایجان روابط نزدیکی در حوزه‌های تجاری و نظامی دارند. باکو بخش قابل توجهی از نفت مورد نیاز اسرائیل را تأمین می‌کند و در مقابل، اسرائیل تسلیحات پیشرفته‌ای به جمهوری آذربایجان می‌فروشد؛ سلاح‌هایی که در درگیری‌های قره‌باغ در سال‌های 2016 و 2020 علیه ارمنستان استفاده شدند. جمهوری آذربایجان همچنین نخستین کشور خارجی بود که در سال 2016 سامانه پدافندی گنبد آهنین اسرائیل را خریداری کرد.

گرشون کوگان، پژوهشگر مسائل ایران در مرکز مطالعات راهبردی بگین-سادات، پیش از آغاز جنگ علیه ایران نوشته بود: «راهبرد اسرائیل در جمهوری آذربایجان عمداً با حداقل نمایش رسانه‌ای دنبال می‌شود و بر انتقال تسلیحات، همکاری اطلاعاتی و وابستگی بلندمدت فناورانه در بخش امنیتی متکی است.»

جاشوا کوچرا، تحلیلگر ارشد گروه بحران، نیز گفته است این رابطه به جمهوری آذربایجان دسترسی به یک ابزار مهم دیپلماتیک می‌دهد و باکو می‌تواند از نفوذ لابی اسرائیل در واشنگتن بهره ببرد.

او افزود: «جمهوری آذربایجان به‌طور فزاینده‌ای تلاش می‌کند خود را به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای معرفی کند و بخشی از این نقش، تبدیل شدن به پلی میان اسرائیل و کشورهای عربی و دیگر بازیگران منطقه است.»