فاجعه اسمولنسک و آینده سیاسی لهستان
آرمان خورسند
صبح یک شنبه ، نخست وزیر لهستان ، دونالد توسک و برادر دوقلوی رییس جمهور فقید لخ کاژینسکی در فرودگاه نظامی ورشو ، تابوتی پیچیده در پرچم سرخ و سفید را تحویل گرفتند که مرد آرمیده در آن ، بیست و چهار ساعت قبل در آسمان روسیه به آینده سیاسی کشورش می اندیشید و اندکی بعد هواپیمای حامل او و بسیاری از نخبگان سیاسی ، نظامی و امنیتی لهستان سقوط کرد. مرگ نود و هفت نفر به همراه رییس جمهور از جمله همسر وی ، معاون رییس مجلس ، معاون وزیر خارجه ، رییس بانک مرکزی ، به عنوان مقام های سیاسی و در کنار آن کشته شدن آلکساندر ژسیگلو ،رییس نیروهای امنیتی و ژنرال گاگور ، رییس ستاد مشترک ارتش ، زلزله ای سیاسی به معنای تام و تمام در لهستان ایجاد نمود. این مسافران نگون بخت در راه سفر به کاتین ، شهری در روسیه و برای برگزاری یادبود هفتادمین سال قتل عام زندانیان لهستانی در جریان جنگ جهانی دوم بودند و شاید این سقوط روابط نه چندان مطلوب روسیه-لهستان را نامطلوب تر از پیش سازد . هر چند پوتین ، نخست وزیر روسیه ، 12 آوریل را عزای عمومی اعلام نموده و همدردی های خود را نثار مردم لهستان ، اما نمی توان از کنار این واقعیت گذشت که نزدیک شدن روزافزون لهستان به ایالات متحده و اروپای غربی در کنار خاطرات تلخ جنگ جهانی دوم و نوعی از نسل کشی ارتش سرخ علیه ملت لهستان ، همواره دو عامل تنش زای مناسبات لهستان و برادر بزرگ تر سابق ! بوده اند. اینک در ورشو ،برونیسلاو کومورونفسکی ، رییس مجلس ، قدرت را در اختیار دارد و قول برگزاری انتخابات تا شصت روز دیگر و پس از رایزنی با احزاب سیاسی لهستان را داده است اما بیش و پیش از آنکه انتخابات و برگزاری آن یک دغدغه باشد ، آینده سیاسی ، اقتصادی و نظامی لهستان به عنوان عضو اتحادیه اروپا و ناتو محل نگرانی است . یاروسلاو کاژینسکی ، رهبر حزب قانون و عدالت و برادر دوقلوی رییس جمهور فقید ، از سال 2006 تا 2007 ، مسند نخست وزیری را بر عهده داشت ، لیکن به علت فساد گسترده مالی ، پارلمان او را عزل و دونالد توسک به عنوان نخست وزیر رای اعتماد گرفت و به اعتقاد ناظران ، رییس جمهور کاژینسکی ، بخت اندکی برای پیروزی مجدد در انتخابات داشت . این سیاست مدار محافظه کار که با وعده اصلاح فساد ، برنده انتخابات شد ، تو فیق چندانی در ایجاد اصلاحات نداشت و از این رو امکان پیروزی او برای دومین پنج سال زمامداری ، بعید به نظر می رسید. حال که لهستان قصد برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری را دارد ، ذکر نکاتی در تحلیل آینده سیاسی لهستان ضروری می نمایاند. این کشور در معادلات سیاسی اروپا اولاً از نقطه نظر ژیوپلتیکی از اهمیت ویژه ای برخوردار است . تلاقی شرق و غرب ، تکیه زدن بر روسیه از یک سو و آلمان از سوی دیگر و مجاورت با دریای شمال در کنار نقش تاریخی لهستان در اروپا به ویژه وقایع جنگ جهانی دوم ، کشته شدن بسیاری از مردم این کشور به دست ارتش نازی و ارتش سرخ شوروی باعث شده است ، این کشور در رابطه با دیگر کشورهای اروپایی ، به ویژه آلمان و روسیه ، جایگاه ویژه ای داشته باشد. اما هر چه قدر در سال های گذشته رابطه این کشور با دول غربی رو به بهبود بوده است ، روابط با روسیه ، پر تنش و پر فراز و نشیب به پیش رفته است . پیوستن لهستان در سال 99 به پیمان نظامی ناتو به همراه چک و مجارستان برای نخستین بار ناتو را با روسیه همسایه کرد و این امر برای سرخ های سابق که روزی در پایتخت همین کشور ، پیمان ورشو را به مثابه دژ شرق اروپا ، ایجاد نموده بودند ، صعب و سنگین بود . موضوع آن گاه سخت تر شد که زمزمه استقرار سپر موشکی آمریکا در لهستان آغاز شد و این بار دیگر کار از گله گذاری به تهدیدات رسمی رسید. نکته دیگر در این میان ، وضعیت رو به رشد اقتصادی لهستان به عنوان یکی از اعضای انحادیه اروپا بود که در روندی استدراجی ، شاخص های اقتصادی لهستان را بهبود بخشیده و میان آن با اقتصاد های بیمار اروپای شرقی ، فاصله ایجاد می نمود. اینک رییس جمهور به همراه نخبگان نظامی و اقتصادی لهستان در میانه این التهاب های نظامی - اقتصادی کشته شده اند و شاید به همین دلیل مهم ترین نگرانی امروز در این کشور ، هرج و مرج اقتصادی ، اخلال در روند عادی امور و تاثیر منفی بر منافع ملی لهستان می باشد. توسک نخست وزیر، سانحه یک شنبه را تلخ ترین واقعه لهستان ، پس از جنگ جهانی دوم توصیف نمود و اینک این کشور در اولین روزهای یک هفته عزای عمومی به سر می برد اما صبر بیش تری لازم است تا ببینیم ، سقوط در اسمولنسک ، فرمان سیاسی را در ورشو به کدام سو می گرداند. دور زدن به سمت شرق یا افزایش سرعت به سوی غرب ؟
دیدگاه تان را بنویسید