باخت باخت آمریکایی

توافق آتش‌بس دو هفته‌ای میان ایران و آمریکا روبه پایان بوده و نگاه‌ها به دو موضوع دوخته شده است.

 دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا کار سختی در هر دو موضوع دارد و برای همین مانور‌های سنگینی در این باره آغاز کرده است. 

 تمرکز کنونی ترامپ به‌جای دستورکار‌های اصلی، بازی با آمدن یا نیامدن جی دی ونس، معاون رئیس‌جمهور به پاکستان برای دور دوم گفت‌وگوهاست. ترامپ مدت‌زمان قانونی اندکی برای حرکت نظامی دارد.

روز گذشته دو روایت درباره حضور ونس در مذاکرات منتشر شد. ترامپ اعلام کرده بود ویتکاف و کوشنر به مذاکرات ‌می‌روند که به معنای عدم حضور ونس تفسیر شد. رئیس‌جمهور سپس این نظر را تأیید کرده و گفت، ونس به دلیل ملاحظات امنیتی به اسلام‌آباد نخواهد رفت. 

در این خصوص نکاتی وجود دارد:

1- بازی می‌آید، نمی‌آید

 انتشار اخبار متعدد و ضد و نقیض درباره آمدن یا نیامدن ونس به پاکستان ناشی از چند مسئله است: 

1-1. درهم ریختگی در دولت

در هم ریختگی و بی‌نظمی هرجا که ترامپ باشد، وجود دارد. او امور مالی شرکت‌هایش و مسئولیت ریاست‌جمهوری را با اقدامات فردی و یا از طریق زد و بند‌هایی که صورت می‌دهد، به پیش می‌برد. اینکه شرکت‌هایش به سود می‌رسند، لزوماً ریشه در فعالیت صحیح اقتصادی آن‌ها ندارد، بلکه تا حد زیادی ناشی از زد و بند‌های اقتصادی و سیاسی است؛ در دولت نیز او همین‌گونه است. 

۱-۲. امتیازگیری

ترامپ شاید پیش خود فکر می‌کند اگر با آمدن یا نیامدن ونس کار خبری کند، ایران دچار هراس گشته و به تکاپو می‌افتد تا به‌جای مذاکره با ویتکاف - کوشنر، با معاون رئیس‌جمهور گفت‌وگو کند. به‌زعم ترامپ، او به ایران خواهد گفت اگر ونس را به اسلام‌آباد اعزام کند، تهران باید حاضر به دادن امتیازات بیشتری به شکل فوری شود. این ایده شکست خورده است و تهران تکاپویی در این باره نداشته و امتیازی نمی‌دهد.

 2- بازی با میز مذاکره

 آمریکا مذاکره را جدی نمی‌داند و از آن برای خرید وقت، فریب و ایجاد شکاف داخلی در میان رقبای خود بهره می‌گیرد. بی‌توجهی واشنگتن به اصل مذاکرات در جنگ رمضان شواهدی دارد: 

۲-۱. احتمال کاهش سطح تیم

 صرف مطرح کردن احتمال کاهش سطح تیم آمریکا در مذاکرات با ایران از معاون رئیس جمهور به مشاوران او، آن هم در دور دوم مذاکرات که حساسیت بیشتری دارد، یک نشانه از بی‌توجهی به اصل گفت‌وگو‌هاست. 

2-2. حضور یا ریاست دو عنصر نامطلوب

 ایران از مذاکره با ویتکاف و کوشنر خاطره خوشی ندارد و این دو ضمن تلاش برای عدم‌توافق، در آمریکا به کارشکنی درخصوص ایران متهم هستند. 

2-3. اخبار متناقض

 ترامپ و دولتمردان آمریکایی با موضع‌گیری‌های متناقض، دروغ و بدون پشتوانه، مذاکرات را جدی نگرفته و بیشتر با فضاسازی و فشار نظامی درپی تحقق اهداف خود هستند.

3- رقابت داخلی

 میان ونس با «مارکو روبیو»، وزیر خارجه رقابت آشکاری برای انتخابات بعدی ریاست‌جمهوری جهت جانشینی ترامپ وجود دارد. علاوه بر این دو، دیگرانی نیز خواهان جانشینی ترامپ در حزب جمهوری‌خواه هستند. رقابت میان این جناح‌ها بر ترکیب مذاکرات مؤثر است؛ این جناح‌ها نمی‌خواهند طرف مقابلشان در پرونده‌ای به پیروزی برسد. 

4- فشار لابی صهیونیستی

 پس از حضور ونس در دور اول مذاکرات، نتانیاهو ادعا کرد او همانند دیگر اعضای دولت آمریکا، به او در این خصوص گزارش داده است. پیش از این، عده‌ای خارج شدن ریاست مذاکرات از دستان زوج ویتکاف - کوشنر را که هر دو یهودی صهیونیست هستند، تضعیف کنترل تل‌آویو و لابی صهیونیستی بر مذاکرات ارزیابی کرده بودند. این کشمکش میان لابی صهیونیستی و دیگر گروه‌های ذی‌نفع در آمریکا وجود دارد.