میز مذاکره دوباره چیده می شود؟

برنامه سفر منطقه‌ای «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه ایران به‌ طور ناگهانی دستخوش تغییر شد. به گزارش ایرنا، عراقچی در حالی که پس از سفر به پاکستان و سپس عزیمت به عمان قرار بود مسیر خود را به سمت مسکو ادامه دهد، دیروز بار دیگر برای انجام مشورت‌های تازه و پیگیری رایزنی‌های تکمیلی به اسلام‌آباد بازگشت؛ تغییری که به‌نظر می‌رسد بازتابی از پیچیدگی فزاینده معادلات سیاسی و نیاز به هماهنگی‌های بیشتر در مسیر پیشبرد ابتکار تهران برای خاتمه جنگ باشد که از همان آغاز این سفر منطقه‌ای به‌ عنوان محور اصلی تحرکات وزیر امور خارجه تعریف شده بود.

این سفر که شامگاه جمعه گذشته با مقصد نخست پاکستان آغاز شد، در چهارچوب تلاش‌های دیپلماتیک ایران برای تبیین دیدگاه‌های خود درباره مختصات هرگونه تفاهم احتمالی جهت پایان دادن به جنگ و حرکت به سوی یک صلح پایدار طراحی شده بود و در همین راستا، عراقچی در اسلام‌آباد با مقامات عالی‌رتبه این کشور دیدار و گفت‌وگو کرد تا ضمن انتقال مواضع تهران، زمینه‌های لازم برای هم‌افزایی در نقش میانجی‌گرانه پاکستان را نیز مورد بررسی قرار دهد که این روند در ادامه و با عزیمت او به مسقط، وارد مرحله‌ای تازه از رایزنی‌های منطقه‌ای شد. با این حال، آنچه در جریان این گفت‌وگوها و تبادل پیام‌ها میان طرف‌های مختلف حاصل شد، ضرورت بازگشت مجدد به نقطه آغاز رایزنی‌ها را برجسته کرد، به‌گونه‌ای که وزیر خارجه ایران پس از توقف در عمان و در حالی که برنامه اولیه او ادامه مسیر به سمت روسیه بود، تصمیم گرفت بار دیگر به اسلام‌آباد بازگردد تا در پرتو تحولات جدید و نیاز به هماهنگی دقیق‌تر، جزئیات ابتکار پیشنهادی ایران را با طرف پاکستانی مورد بازبینی و تکمیل قرار دهد.

پیش از این، وزیر امور خارجه در مدت زمان کوتاه حضور در اسلام‌آباد، دیدارهایی فشرده با فیلد مارشال «عاصم منیر» فرمانده ارتش، «محمد اسحاق دار» وزیر امور خارجه و «شهباز شریف» نخست‌وزیر پاکستان انجام داده بود؛ دیدارهایی که در امتداد تلاش‌های ایران برای تثبیت چهارچوبی مشترک جهت پایان دادن به جنگ و حرکت به سمت صلح تعریف شده و اکنون با بازگشت دوباره عراقچی به پایتخت پاکستان، وارد مرحله‌ای حساس‌تر از رایزنی و تصمیم‌‌سازی شده است، مرحله‌ای که نتایج آن می‌تواند مسیر ادامه این ابتکار دیپلماتیک را به‌طور قابل‌توجهی تحت تأثیر قرار دهد.

دیدارهای سازنده در مسقط

وزیر امور خارجه ایران که در دومین مقصد از سفر منطقه‌ای خود راهی مسقط شد، صبح روز گذشته در دیدار با «هیثم بن طارق آل سعید»، سلطان عمان گفت‌وگوهایی را با محوریت امنیت منطقه‌ای و روندهای سیاسی جاری انجام داد که در امتداد رایزنی‌های پیشین تهران با بازیگران مؤثر منطقه‌ای بر اهمیت نقش میانجی‌گرانه عمان در کاهش تنش‌ها تأکید داشت. عراقچی در این دیدار تصریح کرد که تهران بر تداوم و تقویت روابط دوستانه با عمان و دیگر کشورهای حوزه جنوبی خلیج فارس پایبند است و این روابط را بخشی از راهبرد کلان خود برای تثبیت امنیت منطقه‌ای می‌داند. این موضع‌گیری در حالی مطرح شد که وزیر امور خارجه ایران با اشاره به تجربه جنگ ۴۰ روزه اخیر، حضور نظامی آمریکا در منطقه را عامل تشدید ناامنی و گسترش شکاف‌های ژئوپلتیکی توصیف کرد و خواستار حرکت کشورهای منطقه به سمت ایجاد سازوکارهای امنیتی درون‌زا و مستقل از مداخلات خارجی شد.

در مقابل، سلطان عمان نیز با ابراز همدردی نسبت به تحولات اخیر و شهادت حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر شهید انقلاب اسلامی و جمعی از مقام‌های عالیرتبه سیاسی و دفاعی و شهروندان ایرانی در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و همچنین ابلاغ سلام‌های گرم خود خطاب به آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای رهبر انقلاب و رئیس جمهور پزشکیان بر اهتمام عمان نسبت به صلح و ثبات در منطقه از جمله از طریق کمک به پیشبرد دیپلماسی تأکید کرد. این دیدار که با حضور «بدر البوسعیدی»، وزیر خارجه عمان برگزار شد، امکانی را برای بررسی مجموعه‌ای از موضوعات کلیدی از جمله امنیت تردد در تنگه هرمز، وضعیت امنیتی خلیج فارس و دریای عمان، همکاری‌های اقتصادی منطقه‌ای و نیز روند مذاکرات مرتبط با خاتمه جنگ با میانجی‌گری پاکستان فراهم کرد.

همزمان با این رایزنی‌ها، عراقچی در تماس‌های تلفنی جداگانه با محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی، نخست وزیر و وزیر خارجه قطر، فیصل بن فرحان وزیر خارجه عربستان و ژان نوئل بارو وزیر خارجه فرانسه و «هاکان فیدان» و «بدر عبدالعاطی» وزرای خارجه ترکیه و مصر آخرین تحولات مربوط به آتش‌بس و روندهای دیپلماتیک با هدف پایان دادن به جنگ را تشریح کرد.