خسوف اقتصاد در جنوب خلیج فارس

بیش از 70 روز از شروع جنگ تحمیلی علیه ایران می‌گذرد. در میان مردم و مسئولان کشور کسی نیست که آسیب‌ها به اقتصاد ایران را کتمان کند، اما در این میان، سفارش‌دهندگان، طراحان و حامیان مالی و میزبانان دشمنان ایران نیز به قدری آسیب دیده‌اند که این جنگ برای آنها درس عبرتی باشد. در گزارش پیش رو، «فرهیختگان» به بررسی آمار و ارقام صادرات نفت و انرژی کشورهای عربستان، کویت، قطر، امارات و بحرین پرداخته است. آمارها نشان می‌دهد بیشترین آسیب در بخش نفت و انرژی مربوط به قطر و کویت و سپس بحرین بوده است.

عربستان: کسری بودجه رکود ۱۰ساله را زد  

 بر اساس داده‌های ارائه شده از سوی دولت عربستان سعودی، کسری بودجه این کشور در سه‌ماهه اول سال 2026 به حدود 126 میلیارد ریال (معادل 33.5 میلیارد دلار) رسید که بالاترین میزان کسری بودجه فصلی در 10 سال اخیر است. کاهش درآمد‌های نفتی به همراه افزایش هزینه‌های جنگ، در کنار افزایش هزینه‌های چشم‌انداز 2030، این کشور را با کسری بودجه روبه‌رو ساخته است.  

 بر اساس اعلام شرکت آرامکو، سود خالص گزارش‌شده آرامکو در سه‌ماهه نخست امسال به 32.5 میلیارد دلار رسیده است. این افزایش سود عمدتاً ناشی از جهش قیمت نفت طی جنگ ایران بوده است.  

 با وجود این، حجم ماهانه صادرات نفت خام این کشور در ماه مارس و ‌آوریل به ترتیب 4.4 و 4.8 میلیون بشکه در روز گزارش شده است؛ عددی که طی سال گذشته بین 7.5 تا 8 میلیون بشکه بوده است.

قطر: صادرات LNG صفر شد

 کشور قطر در حوزه انرژی در سطح جهان عمدتاً با صادرات گاز ال‌ان‌جی (LNG) شناخته می‌شود. قطری‌ها که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی LNG را در دست دارند، صادرات آنها اهمیت حیاتی در امنیت انرژی بین‌المللی دارد.  

 در طول جنگ ایران زیرساخت‌های صنعت گاز قطر آسیب قابل‌توجهی دید و بنابر گزارش‌های مختلف، حدود ۱۷ درصد از ظرفیت تولید LNG این کشور دچار آسیب شده است.  

 تا قبل از جنگ ایران، قطری‌ها ماهانه بین 6.5 تا 7 میلیون تن LNG صادر کرده‌اند، اما این مقدار با سقوط 83 درصدی به 1.2 میلیون تن در ماه مارس رسیده و در ماه‌های آوریل و مه تقریباً نزدیک به صفر بوده است.  

 با فرض صادرات 40 تا 45 میلیارد دلاری LNG قطر در سال 2025، قطری‌ها در سه ماه اخیر حدوداً 10 میلیارد دلار درآمد از عدم صادرات LNG از دست داده اند.

کویت: صادرات نفت پس از 35 سال صفر شد

 براساس گزارش صندوق بین‌المللی پول، در سال‌های اخیر 70 تا 75 درصد از درآمد دولت کویت از طریق نفت بوده و این عدد در برخی سال‌ها حتی به بیش از 80 درصد نیز می‌رسد.  

یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که کویت در جنگ تحمیلی علیه ایران شاهد آن بود، کاهش شدید صادرات نفت این کشور بوده است. براساس داده‌های تانکرترکرز و کپلر، کویت در طول ماه ‌آوریل، هیچ بشکه نفت خامی صادر نکرده که این اتفاق اولین اختلال پس از پایان جنگ خلیج‌فارس در سال ۱۹۹۱ به شمار می‌رود.  

 طی سال گذشته نفت خام بزرگ‌ترین سهم صادرات انرژی کویت را تشکیل می‌داد و میانگین صادرات آن حدود 1.4 میلیون بشکه در روز بود.

امارات: یک‌سوم صادرات نفت از بازار خارج شد

داده‌های واحد تحقیقات انرژی مستقر در واشنگتن نشان داد که میانگین صادرات نفت‌خام و مشتقات امارات در سال ۲۰۲۵، 4.5 میلیون بشکه در روز بوده است.  

 در ماه‌های اخیر یعنی مارس و ‌آوریل صادرات نفتی به 2.1 تا 3 میلیون بشکه در روز رسیده که کاهش 53 درصدی در مارس و کاهش 33 درصدی در ‌آوریل، نسبت به سال گذشته داشته است.  

 این کشور خط لوله جایگزینی «حبشان-فجیره» را با حداکثر ظرفیت به کار گرفت که توانست نفت‌خام را از میادین خشکی در ابوظبی به بندر فجیره به خارج از تنگه هرمز منتقل کند.  

 براساس داده‌های مختلف، حجم صادرات نفت‌خام و مشتقات نفتی امارات در سال 2025 حدود 100 میلیارد دلار بوده است که در ماه‌های مارس و‌ آوریل حداقل 8 تا 10 میلیارد دلار از آن، از دسترس این کشور خارج شده است.

بحرین؛ کشوری در وسط بحران اقتصادی

 اقتصاد بحرین در سال‌های اخیر با وجود ثبات نسبی در شاخص‌های کلان، همچنان زیر فشار ترکیبی از کسری بودجه مزمن، بدهی سنگین و وابستگی ساختاری به حمایت‌های مالی خارجی قرار دارد.  

 بر اساس برآورد‌های نهاد‌های بین‌المللی از جمله صندوق بین‌المللی پول، بحرین در سال‌های 2024 تا 2026 با کسری بودجه‌ای معادل حدود 9 تا 13 درصد تولید ناخالص داخلی مواجه بوده است. همچنین نسبت بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی حدود 134 تا 150 درصد برآورد می‌شود.