نه جنگ بی‌پایان، نه مذاکره بی‌پایان؛ روایت «صبح نو» از منطق راهبرد قالیباف

 جنگ برای چه هدفی و مذاکره در چه شرایطی؟ محبوبه نیاورانی در یادداشتی در «صبح نو»، راهبرد «می‌جنگیم و مذاکره می‌کنیم» را تلاشی برای رسیدن به بازدارندگی پایدار توصیف کرده است؛ رویکردی که در آن، قدرت میدان و دیپلماسی باید در خدمت یک هدف باشند: تغییر محاسبات طرف مقابل و تثبیت حقوق ایران.

 نویسنده با اشاره به توضیحات اخیر محمدباقر قالیباف تأکید می‌کند هدف، ادامه جنگ به‌خاطر خود جنگ نیست. در این نگاه، مقاومت باید طرف مقابل را به این نتیجه برساند که هزینه ادامه خصومت از منفعت احتمالی آن بیشتر است و با حمله، تحریم یا فشار ترکیبی نمی‌تواند به اهدافش برسد.

 گام اول؛ از بین بردن امید به نتیجه‌گرفتن از جنگ

 به تحلیل نیاورانی، تا زمانی که طرف مقابل تصور کند با فشار بیشتر می‌تواند امتیاز بگیرد، مذاکره نیز تحت تأثیر همان محاسبه قرار می‌گیرد. ازاین‌رو، کارکرد میدان این است که ناکارآمدی گزینه نظامی و فشار حداکثری را برای او روشن کند و زمینه عقب‌نشینی از خواسته‌های حداکثری را فراهم سازد.

 نویسنده معتقد است مذاکره زمانی می‌تواند به گرفتن امتیازهای واقعی منجر شود که طرف مقابل، محدودیت توان خود برای تحمیل خواسته‌هایش را پذیرفته باشد.

گام دوم؛ تبدیل دستاورد نظامی به نتیجه سیاسی

 در این یادداشت، مذاکره ابزار تثبیت دستاوردها معرفی شده است. به این معنا که موفقیت در میدان باید به تعهدات و امتیازهای مشخص تبدیل شود؛ دستاوردهایی که هم منافع کشور را حفظ کنند و هم به تقویت موقعیت آن بینجامند.

 نیاورانی، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد را در همین چارچوب ارزیابی کرده و نوشته ایران تلاش کرد موقعیت میدانی خود پس از جنگ ۴۰روزه را به نتیجه سیاسی تبدیل کند. او به سخن قالیباف استناد کرده که تفاهم‌نامه نیز ذیل راهبرد «می‌جنگیم و مذاکره می‌کنیم» برای ایجاد بازدارندگی شکل گرفته است.

 مذاکره باید زمان‌دار، مشروط و قابل راستی‌آزمایی باشد

 نویسنده در کنار دفاع از مذاکره، هشدار داده طرف مقابل ممکن است از فرصت گفت‌وگو برای تجدید قوا یا نقض تعهدات استفاده کند. به همین دلیل، از نگاه او، مذاکره باید زمان‌دار، مشروط و همراه با راستی‌آزمایی باشد و به پوششی برای اتلاف وقت تبدیل نشود.

 او همچنین تأکید کرده جنگ نباید به هدفی مستقل بدل شود. حفظ ابتکار عمل یعنی ایران هم توان دفاعی خود را تقویت کند و هم امکان استفاده از دیپلماسی برای تثبیت حقوقش را باز نگه دارد.

 هدف، نه جنگ بی‌پایان است و نه مذاکره همیشگی؛ هدف رسیدن به وضعیتی است که طرف مقابل، حمله و فشار را راهی سودمند برای تحمیل خواسته‌هایش نداند.