«من اینجا ریشه در خاکم»؛ روایت ماندن و بازگشتن در روزهای جنگ

 محمدجواد پاینده در روزنامه صبح نو نوشته است :  در روزهای اخیر، گزارش‌هایی درباره جابه‌جایی شماری از شاهزادگان سعودی از ریاض به جده، خروج خانواده‌های برخی مقامات کویتی و انتقال خانواده‌های دیپلمات‌های آمریکایی از کشورهای منطقه منتشر شده است؛ گزارش‌هایی که نویسنده آن‌ها را در کنار تجربه ماندن مسئولان و بازگشت شماری از ایرانیان به کشور در روزهای جنگ قرار می‌دهد.

 گزارش‌های خروج از پایتخت‌های عربی

 برخی وب‌سایت‌های عربی مدعی شده‌اند تعدادی از شاهزادگان سعودی، در پی نگرانی از احتمال حملات و ناامنی، ریاض را ترک کرده و به جده رفته‌اند. در برخی روایت‌ها، حتی از اقامت آن‌ها در ویلاهای اجاره‌ای به‌جای کاخ‌های سلطنتی سخن گفته شده است. گزارش‌های مشابهی نیز درباره خروج خانواده‌های برخی مقامات و شیوخ کویتی انتشار یافته است.

 این ادعاها همزمان با گزارش‌های مربوط به اقدامات احتیاطی آمریکا برای خروج کارکنان غیرضروری و خانواده‌های دیپلمات‌هایش از برخی کشورهای منطقه مطرح شده‌اند. البته جابه‌جایی داخلی اعضای خاندان سلطنتی، خروج خانواده‌ها و تخلیه کارکنان غیرضروری، اقداماتی متفاوت‌اند و نباید همگی را به‌معنای تعطیلی مأموریت‌های رسمی دانست.

 ماندن مسئولان و استمرار اداره کشور

 نویسنده در مقایسه این گزارش‌ها با تجربه ایران، بر حضور مسئولان سیاسی و اجرایی، فعالیت دستگاه‌های دولتی و استمرار مأموریت‌های دیپلماتیک در روزهای جنگ تأکید می‌کند؛ حضوری که در کنار تلاش نیروهای نظامی و امدادی، بخشی از تصویر اداره کشور در شرایط بحرانی بود.

در چنین شرایطی، حفظ ارتباط با مردم، به‌ویژه هنگامی که خطر متوجه پایتخت و مراکز اصلی کشور است، پیام سیاسی و اجتماعی مهمی دارد. رفتار مسئولان نشان می‌دهد که آیا در روزهای تهدید نیز مسئولیت خود را در کنار جامعه دنبال می‌کنند یا فاصله آنان با زندگی مردم بیشتر می‌شود.

 دیپلماسی در روزهای خطر

 جنگ تنها میدان رویارویی نظامی نیست. حفظ ارتباط با دولت‌ها، انتقال مواضع رسمی، پیگیری وضعیت اتباع و مقابله با فشارهای سیاسی و تبلیغاتی نیز از مسئولیت‌های دستگاه دیپلماسی در شرایط جنگی است.

 پاینده، استمرار فعالیت نمایندگان ایران در عرصه بین‌المللی و واکنش آنان به فشارها و برخوردهای مخالفان جمهوری اسلامی در خارج از کشور را از جلوه‌های ادامه مأموریت در روزهای بحران می‌داند. از این منظر، ایستادگی به حضور در خط مقدم نظامی محدود نمی‌شود و حفظ خدمات عمومی و ارتباطات خارجی نیز بخشی از آن است.

 بازگشت به ایران؛ وقتی پروازها مختل بود

 یکی دیگر از تصاویر مورد توجه این یادداشت، بازگشت شماری از ایرانیان خارج از کشور از مسیرهای زمینی است؛ افرادی که در شرایط محدودیت یا اختلال پروازها، از مرزهای در دسترس عبور کردند تا خود را به وطن برسانند.

 انگیزه این بازگشت‌ها یکسان نبود؛ حضور در کنار خانواده، مشارکت در کمک‌رسانی و همراهی با مردم در روزهای دشوار، از دلایلی است که نویسنده برای آن‌ها برمی‌شمارد. این تجربه نشان می‌دهد فاصله جغرافیایی، الزاماً احساس تعلق به کشور را از میان نمی‌برد.

تعبیر فریدون مشیری، «من اینجا ریشه در خاکم»، محور همین روایت است؛ پیوندی با وطن که در روزهای خطر، خود را در تصمیم به ماندن یا بازگشتن نشان می‌دهد.

 اعتماد عمومی در آزمون بحران

 این یادداشت در پایان، مسئله را به سرمایه اجتماعی پیوند می‌زند: مردم در زمان جنگ، علاوه بر تهدیدهای بیرونی، رفتار مسئولان را نیز زیر نظر دارند. حضور، پاسخ‌گویی و استمرار خدمات عمومی می‌تواند اعتماد و روحیه جامعه را تقویت کند.

 در مقابل، انتشار گزارش‌های خروج نزدیکان قدرت، به‌ویژه بدون توضیح روشن، می‌تواند پرسش و بی‌اعتمادی ایجاد کند. از نگاه نویسنده، تجربه ایران نشان داد که حضور مسئولان و همراهی مردم، چگونه می‌تواند در سخت‌ترین روزها به حفظ همبستگی ملی کمک کند.