خاورميانه جديد از نگاه فيشر
نتيجهاي كه از سياست خاورميانهاي بوش به دست آمده اصلا آن چيزي نيست كه آمريكا به آن اميد داشتهاست. اميد آمريكا اين بود كه خاورميانهاي دمكراتيك و طرفدار غرب به وجود آيد اما خاورميانه اكنون همهچيز است غيراز يك منطقه طرفدار غرب.
فارس: امروز خاورميانه قديم را هنوز ميتوان در سوريه، مصر، يمن، تونس، الجزاير و فلسطين يافت. خاورميانه جديد اما شامل دوبي، امارات، اسرائيل، حزبالله، حماس و تا حدي ايران و عربستان ميشود. اردن و مراكش هم تلاش ميكنند تا با خاورميانه جديد همراه شوند. بدون شك سياست خاورميانهاي جورج بوش فقط يك دستاورد داشته و آن بيثبات كردن كلي منطقه است. نتيجهاي كه از سياست خاورميانهاي بوش به دست آمده اصلا آن چيزي نيست كه آمريكا به آن اميد داشتهاست. اميد آمريكا اين بود كه خاورميانهاي دمكراتيك و طرفدار غرب به وجود آيد اما خاورميانه اكنون همهچيز است غيراز يك منطقه طرفدار غرب. اگر چه تحولات بر وفق مراد نومحافظهكاران آمريكايي نيست اما به هر حال پيش ميرود. شكست تاريخي در جنگ عراق، فروپاشي مليگرايي عربي سكولار و روند صعودي قيمت نفت و گاز تغييرات بزرگي را در منطقه ايجاد كردهاست. از دمشق تا دوبي، از تلآويو تا تهران، خاورميانه جديدي در حال ظهور است. رژيمهاي مليگرا رفتهرفته مشروعيت داخلي و مردمي خود را از دست دادند و خلائي ايجاد شد كه بازيگران غيردولتي در آن مجال فعاليت يافتند. نيروهاي ايدئولوژيك و ابزار قدرت تغيير كرد و نيروهاي اسلامگرا فعال شدند. به اين ترتيب مليگرايي غيرغربي اوج گرفت. امروز خاورميانه قديم را هنوز ميتوان در سوريه، مصر، يمن، تونس، الجزاير و فلسطين يافت. خاورميانه جديد اما شامل دوبي، امارات، اسرائيل، حزبالله، حماس و تا حدي ايران و عربستان ميشود. اردن و مراكش هم تلاش ميكنند تا با خاورميانه جديد همراه شوند. در اينجا جديد لزوما به معناي بهتر نيست اما به معناي متفاوتتر و مدرنتر است. نوسازي به هيچوجه راهحلي براي مشكلاتي كه اكنون منطقه را در برگرفته، نيست بلكه بايد گفت كه اين مشكلات خودشان نو شدهاند و اين نوشدن و به روز شدن، آنها را خطرناكتر از گذشته كردهاست. يك نمونه از اين مشكلات جديد را ميتوان در جنگ سال 2006 ميان اسرائيل و لبنان ديد. در آن جنگ يك ماهه مجموعهاي از تجهيزات بسيار مدرن و نيرومند روز دنيا را شاهد بوديم. در شرايط جديد، بازيگران غيردولتي جاي ارتشهاي سنتي را گرفتهاند و شكل حملات و درگيريها از صورت مستقيم به بمبگذاري جادهاي و انتحاري تغيير كردهاست. شايد مهمترين تغيير در مركز ثقل نظامي و سياسي منطقه ايجاد شدهباشد. در حاليكه اسرائيل و فلسطين و لبنان اكنون داغترين نقاط تحولات خاورميانه هستند، معادلات سياسي و قدرت منطقه در پي وقوع جنگ عراق اكنون در خليج فارس متمركز شدهاست. اكنون نميتوان بدون درنظرگرفتن بازيگران منطقهاي، براي نزاع ميان اسرائيل و فلسطين يك راه حل يافت. جنگ عراق يك پل راهبردي و نظامي ميان خاورميانه جديد و قديم ايجاد كرد. مداخله نظامي آمريكا 4 تغيير بزرگ در منطقه ايجاد كرد؛ گسترش نفوذ ايران در منطقه، قدرت گرفتن شيعيان در عراق، احساس خطر كردن كشورهايي مانند عربستان و برهم خوردن توازن قدرت در منطقه. نتيجه اين وضعيت جديد در خاورميانه اين است كه كل نظام انگليسي- فرانسوي دولتهاي خاورميانه در حال فروپاشي است. اكنون عراق اولين مرحله از اين آزمون دشوار در خاورميانه است. اگر نيروهاي قومي و سياسي در عراق مقابل يكديگر قرار بگيرند و فروپاشي و تجزيه كشور را رقم بزنند، منطقه به سمت بالكانيزهشدن پيش ميرود. ظهور خاورميانه جديد ممكن است فرصتي را فراهم كند كه نظم جديدي در اين منطقه ايجاد شود. ديلياستار- 5 مي2008 ساختار خاورميانه قديم خاورميانه قديمي از مرزها و نهادهاي سياسي برخاسته كه توسط قدرتهاي اروپايي بعد از سقوط امپراتوري عثماني در سال 1918 ايجاد شدهبود. نيروي ايدئولوژيك محرك اين منطقه يك مليگرايي سكولار با پشتيباني اروپاييها بود كه نوسازي سياسي و اجتماعي را از بالا به پايين و در چارچوب دولتي پيگيري ميكرد. در جريان جنگ سرد اين نوع از مليگرايي يا سوسياليسم عربي به اوج رسيد و اين درحالي بود كه تكيه آن به حمايت نظامي، سياسي و اقتصادي شوروي روشن بود. با فروپاشي شوروي، اين روند هم به پايان خود نزديك شد و منطقه به دست رژيمهاي نظامي و بعضا ديكتاتوري افتاد. فروپاشي شوروي همچنين يك بحران نظامي عميق در بسياري از كشورهاي عربي ايجاد كرد. اين رژيمهاي مليگرا بدون حمايت شوروي ديگر قادر نبودند با روند نوسازي نظامي همراه شوند. *وزير خارجه پيشين آلمان
دیدگاه تان را بنویسید