آیا رفتار روسیه در برابر ایران دوگانه است؟
روسیه باید بداند که فقدان اقدامات موثر بینالمللی در مورد برنامه هستهای ایران دیگر منجر به طرد این کشور توسط دیگر کشورها میشود. آنها باید متقاعد شوند که رفتار دوگانه دیپلماتیک هیچ سودی برای آنها نخواهد داشت.
در طول این هفته دیپلماتهایی از فرانسه، آلمان، روسیه، انگلیس و آمریکا که هماکنون گروه شش نامیده میشوند با هم دیدار خواهند داشت تا در مورد اقدام بعدی خود در منع ایران از دستیابی به سلاح هستهای گفتگو کنند. دیدار هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا با سرگی لاوروف، همتای روس نشان دهنده اهمیتی است که به نقش روسیه در این تلاشها داده میشود. هنگامی که ایران اعلام کرد که طرح جدیدی ارائه می کند، علیرغم تمایل آمریکا و اروپاییها، مذاکرات جدی در مورد تحریمهای جدید به بنبست رسید. به گزارش سرویس بینالملل «فردا» و به نقل از نشریه "فارینپالیسی"، دیدگاه آمریکا نسبت به برنامه هستهای ایران بر این فرض استوار شده که نفوذ روسیه در ایران، کلید حل موضوع است. در واقع به نظر میرسد مسکو به عنوان تامینکننده اصلی فنآوری هستهای ایران و یکی از شرکای بزرگ تجاری، نفوذ زیادی در این کشور داشته باشد. ضمناً آمریکا سیاست خود را بر این فرضیه استوار کرده که روسیه میتواند با ایران برخورد دوگانهای داشته باشد. با وجود بیمیلی روسیه در مورد تحریمها، در حالی شورای امنیت با هدف تعلیق برنامه غنیسازی اورانیوم ایران سه دوره تحریم را به کشور تحمیل کرد که تهران بر صلحآمیز بودن آن تاکید میکند. با این وجود، تحریمها نتوانستهاست که جریان غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و به نظر نمی رسد که بتواند در آینده نیز به چنین نتیجهای دست یابد. آژانس بینالمللی انرژی هستهای در ماه فوریه گزارش داده بود که ایران به اندازهای اورانیوم با غنای پایین تولید کرده است که اگر در آینده گامهای جدیدی در غنیسازی بردارد، می تواند از آن برای ساخت یک بمب هستهای استفاده کند. هم زمان با آن، سانتریفیوژهای نطنز به کار خود ادامه میدهند و کشورهای غربی مدعی هستند که درباره صلحآمیز بودن آن هنوز متقاعد نشدهاند. مسکو نقش غیر قابل انکاری در فعالیتهای هستهای ایران داشتهاست، اما از زمانی که برنامههای مخفیانه در سال 2002 فاش شد، آنها تلاش کرده اند که در برابر هرگونه اقدام موثری سنگاندازی کنند. مشکل، تردید روسیه در مورد ظرفیت برنامه هستهای ایران نیست. در سال 2005، یک دیپلماتهای روس گفته بود که در مقایسه با مهندسان هستهای کره شمالی، مهندسان ایرانی بسیار مجربتر هستند، و هشدار داد که برآورد روسیه از زمان دستیابی ایران به سلاح هستهای بسیار بدبینانهتر از گزارشهایی است که در رسانههای آمریکایی منتشر میشود. دلیل علاقمندی روسیه به ادامه شرایط کنونی نیز، منافع این کشور است. اول اینکه، روسیه از چالش کنونی درباره ایران، سود اقتصادی میبرد. نه تنها روسیه یکی از بزرگترین فروشندگان تجهیزات هستهای به این کشور است بلکه دلالان تجهیزات نظامی نیز سود میبرند. در نتیجه با افزایش بحران، درخواست برای تجهیزات نظامی نیز افزایش مییابد. در سال 2007، ایران سیستم دفاعی به ارزش یک میلیارد دلار از روسیه خریداری کرد و در حال حاضر نیز خواستار سیستمهای راداری است که ظاهراً برای دفاع از سایتهای هستهای نیاز دارد. حتی امکان حمله نظامی علیه ایران و پیامدهای آن -همچون حمله به کشتیهای حامل نفت در تنگه هرمز- موجب افزایش قیمت نفت می شود. با توجه به اینکه روسیه در بودجه خود بر روی صادرات نفت و گاز به قیمت بالا حساب کردهاست، این مساله اهمیت زیادی برای او دارد. دوم اینکه، این موضوع روسیه را در راس روابط بینالملل قرار دادهاست. با افول کشورهایی چون لیبی، مصر، سوریه و عراق، نفوذ روسیه در خاورمیانه در دهههای اخیر کاهش یافتهاست. رابطه نسبتاً خوب با ایران به این کشور فرصتی داد که در این رویدادها به عنوان بخش حیاتی و استراتژیک جهان نفوذ داشته باشد. عضویت در گروه شش، نقش کلیدی به آنها در این موضوع مهم دادهاست. دلیل سوم، برتری دادن روسیه نسبت به آمریکا است. واشنگتن عنوان کردهاست که موضوع فوق دارای اهمیت حیاتیاست، و این به نفع روسیه است که میتواند امتیازات بیشتری را طلب کند. روسیه از زمان ریاست جمهوری جرج بوش، موافقتنامه همکاری هستهای با آمریکا داشته و در حال حاضر هم به دنبال رسیدن به تفاهم در زمینه سپر موشکی است. این گزارش میافزاید: به عنوان آخرین نکته باید ذکر کنیم که روسیه به دنبال تقسیم قدرت است. مسکو با وجود گذشت سالها از پایان جنگ سرد نتوانستهاست آمریکا را به عنوان "تنها ابرقدرت" بپذیرد. ضرباتی که آمریکا در افغانستان و عراق خوردهاست نتوانسته این درد را تسکین دهد. اگر آمریکا در برابر ایران هم ضربه بخورد، به نفع روسیه خواهد بود. مذاکرهکنندگان آمریکایی تنها در صورتی می توانند اعضای گروه شش را متقاعد کنند تا اقدامات موثرتری علیه ایران اتخاذ کنند که موافقت روسیه را جلب کنند. البته این موضوع نیاز به چیزی فراتر از توجیح منطقی دارد، آنها باید آماده دادن امتیاز باشد. روسیه باید بداند که فقدان اقدامات موثر بینالمللی در مورد برنامه هستهای ایران دیگر منجر به طرد این کشور توسط دیگر کشورها میشود. این موضوع اتحاد ناتو را تقویت میکند. موجب احساس نیاز بیشتر به گسترش سیستم دفاع موشکی میشود. مهمتر از همه این موضوع سبب خواهد شد کشورهای سراسر اروپا و خاورمیانه برای محفاظت به آمریکا رجوع کنند. به طور مختصر، روسیه باید متقاعد شود که رفتار دوگانه دیپلماتیک هیچ سودی برای آنها نخواهد داشت.
دیدگاه تان را بنویسید