تنگه هرمز دستور کار سفر ترامپ به پکن را تغییر میدهد؟
اگر ترامپ همانطور که برنامهریزی شده به چین سفر کند؛ موضوع اصلی به وضوح پیامدهای اقتصادیِ جنگی خواهد بود که چین صراحتاً آن را غیرضروری میداند. شی اخیراً یک گام فراتر گذاشته و هشدار داده است که جهان ممکن است در حال بازگشت به «قانون جنگل» باشد، هرچند در آن زمان اشاره مستقیمی به مسئله تنگه هرمز نکرده است.
«اگر دونالد ترامپ همانطور که برنامهریزی شده در ماه مه به چین سفر کند، موضوع اصلی گفتوگوها به روشنی پیامدهای اقتصادی متلاطمِ جنگی خواهد بود که پکن بارها نشان داده آن را کاملاً غیرضروری میداند.»
به گزارش ایرنا، «دیوید ای. سانگر» و «تایلر پیجر» روزنامهنگاران باسابقه نیویورک تایمز در تازه ترین گزارش برای این رسانه به مساله سفر رئیس جمهور آمریکا به چین پرداخته و مینویسد: سخنان دونالد ترامپ مبنی بر اینکه حاضر است تا زمانی که ایرانیان به خواستههایش تن دهند، محاصره دریایی علیه کشتیهای ایران را حفظ کند، تقریباً این اطمینان را ایجاد میکند که تنگه هرمز تا زمان رسیدن او به پکن در دو هفته آینده، بسته باقی خواهد ماند.
این دقیقاً همان چیزی بود که ترامپ شش هفته پیش با به تعویق انداختن سفرش به چین میخواست از آن اجتناب کند. این موضوع، دیدار حیاتی با «شی جینپینگ» را بسیار پیچیده و مقامات کاخ سفید را مجبور میکند تا بار دیگر بررسی کنند که ترامپ چگونه باید رویکردش را برای عادیسازی روابط با چین پیش ببرد.
شی در محافل عمومی و خصوصی، از آمریکا خواسته تا این آبراهی را که چین حدود یکسوم نفت و گاز خود را از طریق آن وارد میکند، مجدداً بازگشایی کند.
زمانی که ترامپ در ابتدا این سفر را به عنوان اولین بخشی از یک سری دیدارهای از پیش برنامهریزیشده تصور میکرد، احتمال وقوع جنگ با ایران در ذهن اکثر مقامات دولت او نبود. زمانی که او در اوایل آوریل این سفر را به تعویق انداخت، مطمئن بود که جنگ به سرعت تمام خواهد شد.
در زمان اتخاذ این تصمیم، اعضای تیم امنیت ملی ترامپ امیدوار بودند که وادار کردن ایران به پذیرش یک توافق هستهای پس از یک دوره نسبتاً کوتاه بمباران، نمایشی از قدرت و نفوذ آمریکا باشد. آنها همچنین این موضوع را به عنوان هشداری برای پکن میدیدند؛ در حالی که ترامپ در تلاش برای بهبود روابط با کشوری بود که بزرگترین رقیب نظامی، فناوری و اقتصادی آمریکاست.
زمانی که ترامپ در ابتدا این سفر را به عنوان اولین بخشی از یک سری دیدارهای از پیش برنامهریزیشده تصور میکرد، احتمال وقوع جنگ با ایران در ذهن اکثر مقامات دولت او نبود. زمانی که او در اوایل آوریل این سفر را به تعویق انداخت، مطمئن بود که جنگ به سرعت تمام خواهد شد.اما این فرض، همانند بسیاری از فرضیات دیگر درباره روند جنگ با ایران، اکنون به شدت اشتباه از کار در آمده است.
اگر ترامپ همانطور که برنامهریزی شده به چین سفر کند؛ موضوع اصلی به وضوح پیامدهای اقتصادیِ جنگی خواهد بود که چین صراحتاً آن را غیرضروری میداند. شی اخیراً یک گام فراتر گذاشته و هشدار داده است که جهان ممکن است در حال بازگشت به «قانون جنگل» باشد، هرچند در آن زمان اشاره مستقیمی به مسئله تنگه هرمز نکرده است.
بیش از یک هفته پیش، رهبر چین مستقیماً خواستار بازگشایی تنگه شد و بر اساس رسانههای دولتی چین، به «محمد بن سلمان» ولیعهد عربستان گفت که این تنگه «باید برای کشتیرانی عادی باز بماند که این امر در منافع مشترک کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی است.»
ترامپ روز چهارشنبه صراحتاً این رویکرد را رد و بر عزم خود برای حفظ محاصره کشتیهای رفتوبرگشتی به بنادر ایران تاکید کرد.
کاخ سفید در پاسخ به سوالی درباره تأثیر محاصره بر سفر پیش رو، از اظهار نظر درباره این تفاوت آشکار در استراتژی خودداری کرد. قرار است این سفر بر یک توافق تجاری متمرکز باشد و در درجه دوم، به مسائل امنیتی مانند فشار پکن بر تایوان، ادعاهای چین در دریای جنوبی، افزایش فعالیتهای سایبری چین علیه آمریکا و برنامه در حال رشد هستهای این کشور بپردازد.
با این حال، «آنا کلی» سخنگوی کاخ سفید در بیانیهای گفت: «رئیسجمهور ترامپ رابطه مثبتی با رئیسجمهور شی دارد و مشتاقانه منتظر سفر به چین در اواخر سال جاری است.»
او در ادامه با تکرار ادعاهای بی پایه و اساس ادعا کرد که «به لطف محاصره موفقیتآمیز بنادر ایران و تأثیرات فلجکننده عملیات نظامی امریکا علیه ایران، ایالات متحده در حالی که مذاکرات ادامه دارد، حداکثر اهرم فشار را علیه ایران حفظ کرده است.»
ترامپ بارها ابراز ناراحتی کرده است که نه بمباران ۳۸ روزه ایالات متحده و اسرائیل و نه فشار اقتصادی که او از طریق به کارگیری دریانوردی برای توقیف کشتیهای عازم یا ترککننده بنادر ایران در تلاش برای آن است، به نتیجه مطلوب دست نیافته است.
ترامپ در آخرین اظهار نظر در این خصوص گفت: «حالا آنها باید زانو بزنند و تسلیم شوند. تمام کاری که باید بکنند همین است؛ فقط بگویند: ما تسلیم میشویم.»
ترامپ در ماه گذشته از انواع و اقسام نسخهها برای تحقق آنچه تسلیم ایران خوانده، استفاده کرده است؛ رویهای برخلاف هشدارهای نهادهای اطلاعاتی و کارشناسان خارجی که به کاخ سفید مشورت میدهند.
این کارشناسان هشدار دادهاند که هیچچیز در تاریخ ایران یا ماهیت مراکز قدرت آن، نشان نمیدهد که این کشور آنچه ترامپ قبلاً آن را «تسلیم بدون قید و شرط» نامید، ارائه خواهد داد. آنها پیش بینی کرده بودند که اتفاقا احتمال مقاومت تهران بیشتر است.
نیویورک تایمز در ادامه با اشاره به اینکه ترامپ مواضع بسیار متناقض در قبال ایران داشته، نوشت: در آنسوی میدان، استراتژی ایران ثابت به نظر میرسد. ایران محاصره متقابل خود را در خلیج فارس اعمال کرده است.
رئیسجمهور آمریکا روز چهارشنبه به طور علنی آخرین پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه و پایان جنگ را رد کرد. ایران پیشنهاد داده بود که مذاکرات بر سر مسائل هستهای را به بعد موکول کند، اما ترامپ این هفته به دستیارانش گفت که از این گزینه راضی نیست. او معتقد است که اگر هدف نهایی، وادار کردن ایران به خارج کردن ۱۱ تن اورانیوم غنیشده از کشور و توقف تمام فعالیتهای هستهای برای چند سال است، محاصره موثرترین اهرم فشار در دست ایالات متحده است.
«مارکو روبیو» وزیر خارجه آمریکا این هفته در شبکه فاکس نیوز با تکرار ادعاهای بی پایه و اساس درباره برنامه هسته ای ایران ادعا کرد که مسئله هستهای دلیل اصلی این است که این جنگ آغاز شد.
برخی از دستیاران فکر میکردند ترامپ باید پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه را بپذیرد؛ آنها باور داشتند که مواضع ایران سختتر شده و شواهد کمی وجود دارد که نشان دهد رهبران این کشور امتیازات بیشتری خواهند داد اما ترامپ اصرار داشت که این قابل قبول نیست.
او در این خصوص گفت: «هیچ توافقی هرگز شکل نخواهد گرفت، مگر اینکه آنها موافقت کنند هرگز سلاح هستهای نداشته باشند.»
نیویورک تایمز با رد این ادعای ترامپ نوشت: در واقع، ایرانیان قبلاً توافق کردهاند که هرگز سلاح هستهای تولید نکنند، آنها حتی این تعهد را زمان تصویب پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای و بار دیگر به عنوان بخشی از توافق هستهای ۲۰۱۵ با دولت اوباما، به صورت مکتوب دادهاند. اما آنچه تاکنون با آن موافقت نکردهاند، پایان دادن به آنچه آنها «حق» غنیسازی اورانیوم برای مقاصد صلحآمیز مینامند، است.
در داخل کاخ سفید، مقامات مجموعهای از گزینهها برای آینده درگیری آماده کردهاند، از جمله حفظ محاصره به مدت چند ماه و از سرگیری فعالیتهای نظامی در داخل ایران اما ترامپ با محدودیتهای فوری در توانایی خود برای آغاز مجدد جنگ مواجه است. بازه زمانی ۶۰ روزه برای استفاده از نیروی نظامی بدون مجوز کنگره این هفته منقضی میشود و برخی از جمهوریخواهان قبلاً نشان دادهاند که از تمدید آن حمایت نخواهند کرد.
اعضای حزب ترامپ و حتی برخی از دستیارانش، نسبت به پیامدهای سیاسی جنگ به شدت نگران شدهاند، به خصوص با توجه به اینکه قیمت بنزین همچنان بالاست. جمهوریخواهان در آستانه انتخابات میاندورهای نوامبر از قبل با مشکلات سیاسی روبرو بودند و یک درگیری نظامی طولانیمدت میتواند این مشکلات را تشدید کند.
در دو هفته آینده، نقش چین در این درگیری ممکن است بسیار حیاتی باشد.
چین در میان کشورهای آسیایی بزرگترین ذخایر نفت را دارد، بنابراین کمبود آن هنوز مشکلی ایجاد نکرده است. اما با اینکه نفت ناگهان از مرز ۱۱۰ دلار در هر بشکه عبور کرده است که یکی از بالاترین قیمتها از آغاز جنگ است، تأثیر اقتصادی آن بر اقتصاد چین عظیم و به احتمال زیاد بسیار بیشتر از تعرفههای ترامپ خواهد بود.
.چین بزرگترین مشتری ایران است و مقامهای دولت آمریکا شرط میبندند که فشار پکن میتواند ایرانیان را به امتیاز دادن وادار کند.
مقامات چینی پس از آنکه ترامپ تهدید کرد تمدن ایران را از روی نقشه پاک خواهد کرد، نقش حیاتی در متقاعد کردن ایران برای پذیرش اولین آتشبس دو هفتهای در این ماه ایفا کردند.
اکنون که به نظر میرسد مذاکرات دوباره در بنبست قرار گرفته است، تعدادی از مقامات و تحلیلگران میگویند چین ممکن است فرصتی برای هدایت وضعیت به سوی صلح پایدار یا حداقل ایجاد مسیری برای بازگشایی این آبراه حیاتی پیدا کند.
علاوه بر روابط تجاری بین دو کشور، همکاری نظامی محدودی نیز وجود دارد. آژانسهای اطلاعاتی آمریکا ارزیابی کردهاند که چین ممکن است محمولهای از موشکهای خاص را برای جنگ به ایران فرستاده باشد، اگرچه ترامپ دو هفته پیش گفت که با همتای چینی صحبت کرده تا از کمکهای بیشتر جلوگیری کند.
حداقل در انظار عمومی، ترامپ از اهمیت کمکهای چین به ایران کاسته است. او این ماه در برنامه سیانبیسی در مورد محموله مشکوک چین به ایران گفت: «کمی متعجب شدم چون من رابطه بسیار خوبی دارم و فکر میکردم تفاهماتی با رئیسجمهور شی دارم. اما اشکالی ندارد، جنگ اینطور است.»
دیدگاه تان را بنویسید