لاریجانی: بازدارندگی مجموعه‌ای از سیاست‌های ما در منطقه است
کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل:بازدارندگی در دنیای مدرن فقط بازدارندگی نظامی نیست و مجموعه‌ای از سایر سیاست‌های ما در منطقه است.
کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل:بازدارندگی در دنیای مدرن فقط بازدارندگی نظامی نیست و مجموعه‌ای از سایر سیاست‌های ما در منطقه است.
اگر آمریکا بخواهد عملیات انهدامی بزرگ انجام دهد، ما بزرگتر از آن را داریم که این موضوع بازدارندگی مطلق ایجاد می‌کند و حضور مردم نیز یکی از ارکان بازدارندگی است.
لاریجانی: بازدارندگی مطلق یعنی اقدام علیه ایران پاسخ شدید می‌گیرد
کارشناس ارشد مسائل سیاسی: بازدارندگی مطلق یعنی اگر کسی بخواهد علیه رهبر انقلاب یا مقامات عالی‌رتبه کشور ما عملیات ترور انجام دهد، باید بداند که در خانه خودش با اقدامی مشابه مواجه خواهد شد.
به گزارش خبرنگار سیاسی فارس، محمدجواد لاریجانی، کارشناس مسائل سیاسی، با اشاره به پیامدهای انتخابات اخیر آمریکا برای ایران و تحولات منطقه اظهار کرد: نتیجه این انتخابات از منظر سیاست داخلی آمریکا قابل توجه است، اما برای ما مهم‌تر این است که ببینیم چه تأثیری بر جنگ تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران، امنیت آینده منطقه و روابط ایران با جهان خواهد داشت.
ناکامی آمریکا در جنگ با ایران به مسئله‌ای مهم در معادلات سیاسی این کشور تبدیل شده است
وی با بیان اینکه علت شکست ترامپ و جمهوری‌خواهان در انتخابات، نگرانی از تجاوز آمریکا به ایران و جنایات صورت‌گرفته در جریان این حمله نبوده است، افزود: در آمریکا مسئله اصلی این نیست که به ایران تجاوز شده، دانشمندان و کودکان ایرانی به شهادت رسیده‌اند یا جنایاتی علیه مردم ایران صورت گرفته است؛ بلکه مسئله این است که چرا ترامپ نتوانست پیروز شود. این موضوع نشان می‌دهد که پیروزی ایران و ناکامی آمریکا در تحقق اهدافش، به مسئله‌ای مهم در معادلات سیاسی این کشور تبدیل شده است.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به ارزیابی مشاوران نظامی ترامپ از پیامدهای حمله به ایران ادامه داد: پیش از انتخابات، برخی تصور می‌کردند که ایجاد تنش و انجام عملیات نظامی می‌تواند برای ترامپ یک پیروزی به همراه داشته باشد؛ اما مشاوران نظامی او هشدار داده بودند که حمله به ایران به معنای گرفتار شدن بیشتر در باتلاق جنگ است و آمریکا نمی‌تواند پس از حمله، به‌سادگی از پیامدهای آن خارج شود. به اعتقاد من، یکی از دلایل حمله نکردن مجدد آمریکا این بود که نمی‌توانست دستاوردی را که مدنظر داشت، تثبیت کند و آن را به‌عنوان یک پیروزی به افکار عمومی خود بفروشد.
لاریجانی با بیان اینکه دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان در اصل تجاوز نظامی به ایران اختلاف بنیادینی ندارند، تصریح کرد: هر دو جریان در این موضوع با یکدیگر همسو هستند، اما در جامعه آمریکا بخشی از نسل جدید و گروهی از افراد فرهیخته نسبت به حمله به ایران، کشتار مردم و حمایت آمریکا از رژیم صهیونیستی حساسیت نشان داده‌اند. چنین حساسیتی در جامعه‌ای که بخش قابل توجهی از مردم آن بیشتر درگیر مسائل روزمره زندگی هستند، قابل توجه است و می‌تواند نشانه‌ای از تحولات فکری در بخشی از جامعه آمریکا باشد.
مسائل اقتصادی همچنان در رأی‌دهی آمریکایی‌ها نقش مهمی دارد
وی با اشاره به اینکه مسائل اقتصادی و معیشتی همچنان در رأی‌دهی بخش‌هایی از جامعه آمریکا نقش مهمی دارد، گفت: برای نمونه، در ایالت‌هایی مانند تگزاس، بخشی از رأی‌دهندگان بیش از مسائل سیاست خارجی به موضوعاتی مانند قیمت سوخت، هزینه‌های زندگی و دسترسی به نهاده‌های کشاورزی توجه دارند. بنابراین، هر دو حزب آمریکا با این مسئله روبه‌رو هستند که چگونه جنگ را به پایان برسانند؛ اما در عین حال نمی‌خواهند پایان جنگ به از دست رفتن اهرم‌های فشار و نقاط حساس راهبردی آمریکا منجر شود.
مدیریت تنگه هرمز از نقاط حساس راهبردی آمریکا است
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به تنگه هرمز به‌عنوان یکی از این نقاط حساس اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که هر دو جریان سیاسی آمریکا با آن مسئله دارند، این است که تنگه هرمز تحت مدیریت و اختیار ایران باقی بماند. در شرایط فعلی، حضور تجهیزات نظامی در نزدیکی تنگه هرمز با محدودیت روبه‌رو شده و ایران توانسته است مدیریت این منطقه را به نمایش بگذارد. این وضعیت نشان داده است که مدیریت تنگه هرمز تا چه اندازه اهمیت راهبردی دارد و می‌تواند جایگاه ویژه‌ای برای ایران ایجاد کند.
لاریجانی موضوع هسته‌ای را از دیگر محورهای مشترک مورد نظر دو حزب آمریکا دانست و افزود: در موضوع هسته‌ای نیز هر دو جریان به دنبال محدود کردن توانمندی‌های ایران هستند و حتی در چارچوب توافق برجام نیز خواسته‌هایی فراتر از آن مطرح می‌شد. بنابراین، اختلاف اصلی آن‌ها بر سر چگونگی پیشبرد این اهداف و شیوه مواجهه با ایران است.
آمریکا درباره حمله مجدد به ایران با تردید روبه‌روست
وی با اشاره به اختلاف‌نظرها در آمریکا درباره نحوه پایان دادن به جنگ ادامه داد: در یک نگاه، انجام عملیات نظامی سریع می‌تواند چهره‌ای پیروز از آمریکا ارائه کند و این تصور را به وجود آورد که ایران تحت فشار قرار گرفته و بخشی از خواسته‌های طرف مقابل را می‌پذیرد. در ادامه نیز فشار اقتصادی و تحریم‌ها دنبال شود. با این حال، در داخل آمریکا این نگرانی وجود دارد که چنین رویکردی نتیجه معکوس داشته باشد؛ زیرا ایران از ظرفیت بالای تاب‌آوری برخوردار است و حمله نظامی می‌تواند دامنه درگیری را در منطقه گسترش دهد.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به تغییر رویکرد راهبردی ایران در حوزه نظامی اظهار کرد: با راهبردهای جدیدی که مقام معظم رهبری بیان کرده‌اند، افق عملیات نظامی ایران از یک وضعیت تدافعی محدود به سمت رویکردی تهاجمی‌تر و با محدودیت جغرافیایی کمتر حرکت کرده است. طرف مقابل نسبت به پیامدهای چنین تغییری نگران است و همین مسئله در محاسبات آن‌ها درباره حمله مجدد به ایران تأثیر گذاشته است.
لاریجانی با اشاره به برخی قرائن درباره رایزنی‌های ترامپ با دموکرات‌ها گفت: به نظر می‌رسد ترامپ در حال رایزنی گسترده با دموکرات‌هاست تا درباره نحوه مواجهه با این وضعیت به جمع‌بندی برسد. یک دیدگاه بر این است که اگر آمریکا به ایران حمله نکند، باید شکست بزرگی را بپذیرد؛ چراکه ایران به‌راحتی از مواضع خود عقب‌نشینی نمی‌کند. در مقابل، دیدگاه دیگری معتقد است می‌توان با صبر و حوصله و از طریق فشار اقتصادی و ابزارهای دیگر، اهداف را دنبال کرد و از ورود دوباره به جنگ نظامی پرهیز داشت.
پیروزی ایران و تردید آمریکا در حمله مجدد دو پیام مهم انتخابات است
وی با بیان اینکه نتیجه انتخابات آمریکا از چند جهت برای ایران اهمیت دارد، خاطرنشان کرد: نخست اینکه پیروزی ایران و ناکامی آمریکا در تحقق اهدافش تثبیت شده و اکنون روشن است که این مسئله برای طرف آمریکایی به یک چالش تبدیل شده است. دوم اینکه آمریکا، چه پیش از انتخابات و چه پس از آن، در حمله مجدد نظامی با تردیدهایی روبه‌روست؛ زیرا توانمندی‌های ایران و نامشخص بودن نتایج چنین حمله‌ای، محاسبات نظامی آمریکا را دشوار کرده است.
پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح، نخستین هدف راهبردی ایران است
این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه با تأکید بر ضرورت تمرکز ایران بر اهداف راهبردی خود گفت: ما باید در میان تحولات و اختلافات سیاسی آمریکا و فضای تبلیغاتی غرب، اهداف اصلی خود را دنبال کنیم. نخستین هدف، پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح و دور کردن سایه جنگ و ترور از کشور است؛ زیرا هر دو با امنیت ملی ما در تعارض هستند.
لاریجانی با تأکید بر ضرورت ایجاد بازدارندگی مطلق برای کشور افزود: بازدارندگی مطلق باید هدف نهایی ما باشد؛ هرچند ممکن است در مذاکرات و تحولات جاری به‌طور کامل محقق نشود، اما باید در مسیر دستیابی به آن حرکت کنیم. معنای این بازدارندگی آن است که هر طرفی که قصد انجام عملیات ترور علیه رهبران و مقام‌های عالی ایران را داشته باشد، بداند با پاسخی متناسب و در همان سطح روبه‌رو خواهد شد. همچنین باید توانمندی موشکی ایران به‌گونه‌ای باشد که نقاط مختلفی را در عمق جغرافیایی طرف مقابل پوشش دهد و محاسبات آن‌ها را تغییر دهد.
مردم یکی از ارکان اصلی بازدارندگی ملی هستند
وی با اشاره به اینکه بازدارندگی صرفاً به توان نظامی محدود نمی‌شود، تصریح کرد: بازدارندگی در دنیای امروز مجموعه‌ای از توانمندی‌های نظامی، ظرفیت‌های داخلی و سیاست‌های منطقه‌ای است. مردم یکی از ارکان مهم این بازدارندگی هستند؛ زیرا طرف مقابل باید بداند که در صورت هرگونه اقدام علیه ایران، با ملتی روبه‌رو خواهد شد که از کشور خود دفاع می‌کند. حضور و همراهی مردم در صحنه، بخشی از قدرت ملی و عامل مؤثر در محاسبات دشمن است.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به نقش سیاست منطقه‌ای ایران در ایجاد بازدارندگی پایدار ادامه داد: یکی از موضوعات مهم، محدود کردن امکان استفاده آمریکا از پایگاه‌های منطقه‌ای برای حمله به ایران است. البته نمی‌توان گفت همه پایگاه‌های آمریکا از منطقه خارج شده‌اند، اما شرایط نسبت به گذشته تغییر کرده است. همچنین با توجه به راهبرد جدید ایران و نبود محدودیت جغرافیایی در پاسخ به تهدیدها، پایگاه‌هایی که از آن‌ها برای حمله به ایران استفاده شود، ممکن است در معرض پاسخ قرار گیرند؛ از جمله پایگاه‌های آمریکا در آلمان، آلبانی یا انگلیس. دولت‌های میزبان نیز باید بدانند که نباید اجازه دهند از خاک و امکانات کشورشان برای حمله به ایران استفاده شود.
لاریجانی با بیان اینکه هدف از بازدارندگی پایدار، افزایش هزینه حمله به ایران است، گفت: منظور از بازدارندگی مطلق این نیست که صرفاً برای مدتی کوتاه از حمله جلوگیری شود؛ بلکه باید شرایطی ایجاد کنیم که هر کشوری برای حمله به ایران ناچار باشد محاسباتی طولانی و پیچیده انجام دهد و هزینه‌های چنین اقدامی را به‌روشنی در نظر بگیرد. این مسئله برای امنیت کشور بسیار مهم است.
تبلیغات درباره زمان حمله با هدف ایجاد ناامنی روانی انجام می‌شود
وی با اشاره به فضاسازی‌های رسانه‌ای درباره احتمال حمله مجدد به ایران اظهار کرد: بخش قابل توجهی از تبلیغات درباره زمان و احتمال حمله، با هدف ایجاد ناامنی روانی و تضعیف ثبات داخلی کشور انجام می‌شود. این فضاسازی‌ها می‌تواند مردم، مسئولان و سرمایه‌گذاران را دچار تردید کند. البته نیروهای نظامی کشور باید همواره آمادگی خود را حفظ کنند و آمادگی آن‌ها نباید به تهدیدهای علنی طرف مقابل وابسته باشد؛ بلکه بر اساس محاسبات و ارزیابی‌های خود باید آمادگی لازم را داشته باشند.
اختلافات سیاسی آمریکا پس از ناکامی در جنگ با ایران تشدید شده است
این کارشناس مسائل سیاسی در تشریح اختلافات داخلی آمریکا پس از ناکامی در جنگ با ایران گفت: بخشی از اختلافات در ساختار سیاسی آمریکا به این مسئله بازمی‌گردد که چه کسی مسئول شکست در برابر ایران معرفی شود. آن‌ها این شکست را مسئله‌ای جدی می‌دانند و اگر چنین ناکامی‌ای رخ نداده بود، حمله به ایران نیز ممکن بود در داخل آمریکا با حساسیت کمتری مواجه شود؛ همان‌طور که برخی عملیات‌های نظامی آمریکا در کشورهای دیگر با واکنش گسترده‌ای روبه‌رو نمی‌شود. بنابراین، ناکامی در برابر ایران برای آن‌ها به مسئله‌ای مهم تبدیل شده است و این وضعیت فرصتی است تا ما از فضای رسانه‌ای موجود برای تبیین دیدگاه‌ها و مواضع خود در سطح بین‌المللی استفاده کنیم.
لاریجانی با اشاره به اختلافات درون حزب جمهوری‌خواه و دولت ترامپ افزود: بخشی از این اختلافات به نحوه مدیریت جنگ و عملکرد مقام‌های نظامی بازمی‌گردد. در این میان، به نظر می‌رسد برخی مقام‌های نظامی و مشاوران دولت در تلاش‌اند مسئولیت ناکامی‌ها را متوجه دیگران کنند. از سوی دیگر، در ساختار نظامی آمریکا نیز اختلافاتی درباره نحوه مدیریت عملیات و اظهارات برخی مقام‌ها وجود دارد؛ به‌ویژه آنکه شماری از ژنرال‌های باسابقه از ساختار کنار رفته‌اند و این مسئله به اختلافات دامن زده است.
وی ادامه داد: بخش دیگری از اختلافات به تلاش حزب جمهوری‌خواه برای بازسازی چهره سیاسی خود مربوط می‌شود. در این چارچوب، ممکن است برخی از اعضای حزب تلاش کنند نشان دهند که در دولت ترامپ افرادی مخالف این جنگ بوده‌اند. به نظر می‌رسد جی‌دی ونس نیز می‌تواند در این معادلات، به‌عنوان چهره‌ای که خود را مخالف برخی تصمیم‌ها معرفی می‌کند، برای آینده سیاسی حزب مطرح شود. این‌ها نشانه‌هایی از تأثیری است که تحولات اخیر بر ساختار سیاسی آمریکا گذاشته و آثار آن همچنان ادامه دارد.
رژیم صهیونیستی نمی‌تواند برای حل همه مشکلات خود روی کمک آمریکا حساب کند
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود به وضعیت رژیم صهیونیستی اشاره کرد و گفت: رژیم صهیونیستی اکنون با مسائل و مشکلات داخلی و منطقه‌ای متعددی روبه‌روست و در شرایط فعلی نمی‌تواند برای حل همه این مسائل روی کمک آمریکا حساب کند. پرسش مهم این است که آیا این رژیم در روزهای باقی‌مانده تا شکل‌گیری دولت جدید آمریکا، برای به تأخیر انداختن برخی تحولات، به عملیات نظامی متوسل خواهد شد یا خیر.
لاریجانی با بعید دانستن اثربخشی چنین اقدامی تصریح کرد: به نظر من، این راهکار تا حد زیادی آشکار و قابل تشخیص است و نمی‌تواند به‌سادگی به اهداف مورد نظر آن‌ها منجر شود. از سوی دیگر، حملات ایران خسارت‌های جدی به طرف مقابل وارد کرده است؛ به‌ویژه در موج‌های پایانی حملات، ضرباتی وارد شد که حتی تصاویر منتشرشده از سوی طرف مقابل نیز گستردگی خسارت‌ها را نشان می‌داد. بنابراین، تصور اینکه با یک عملیات محدود بتوانند شرایط را تغییر دهند، با واقعیت‌های میدانی همخوانی ندارد.
وی با جمع‌بندی ارزیابی خود از وضعیت آمریکا در قبال ایران اظهار کرد: ممکن است این جمع‌بندی خوش‌بینانه به نظر برسد، اما به اعتقاد من، آمریکا در انتخاب گزینه نظامی علیه ایران دستاوردی ندارد که بتواند آن را به‌عنوان پیروزی معرفی کند. آن‌ها به دنبال دستیابی به چنین دستاوردی هستند، اما عملیات نظامی علیه ایران برای هر دو طرف هزینه و خسارت به همراه خواهد داشت و نمی‌تواند لزوماً نتیجه‌ای را که آمریکا در پی آن است، تأمین کند.
مبانی فقهی فتوای رهبر شهید انقلاب درباره سلاح هسته‌ای باید تبیین شود
لاریجانی با تأکید بر ضرورت تبیین دقیق مبانی فقهی فتوای رهبر شهید انقلاب درباره سلاح هسته‌ای اظهار کرد: این فتوا از استحکام بالایی برخوردار است و ریشه‌های عمیقی در فقه شیعه دارد، اما متأسفانه مبانی و اصول آن به‌درستی برای افکار عمومی جهان توضیح داده نشده است. ما معمولاً هنگام تأکید بر اینکه ایران به دنبال ساخت بمب اتمی نیست، به این فتوا اشاره کرده‌ایم، در حالی که لازم است مبانی فقهی و ابعاد آن نیز تبیین شود.
وی با اشاره به حمله اتمی آمریکا به هیروشیما و ناکازاکی افزود: آمریکایی‌ها دو شهر را با بمب اتمی ویران کردند؛ در حالی که این شهرها پایگاه نظامی نبودند و محل استقرار نیروهای نظامی یا مراکز هدایت جنگ به شمار نمی‌رفتند. در منطق ما چنین رویکردی وجود ندارد که اگر با آمریکا وارد جنگ شدیم، برای ضربه زدن به آن، شهری بزرگ و پرجمعیت را هدف قرار دهیم و مردم بی‌گناه را بکشیم. این شیوه جنگیدن با مبانی ما سازگار نیست.
فناوری هسته‌ای از دستاوردهای ارزشمند ملی ایران است
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر اهمیت علوم و فنون هسته‌ای تصریح کرد: فناوری هسته‌ای از دستاوردهای ارزشمند ملی ماست و توانمندی‌های گسترده‌ای برای کشور ایجاد کرده است. این‌طور نیست که برخی تصور کنند ایران به این فناوری نیازی ندارد یا اساساً موضوع اختلافات بر سر آن، مسئله‌ای غیرضروری است. ما در غرب آسیا از سطح بالایی از دانش و توانمندی هسته‌ای برخورداریم و از نظر فناوری و دانش در این حوزه، در برخی زمینه‌ها از کشورهایی که دارای سلاح هسته‌ای هستند نیز پیشرفته‌تریم.
لاریجانی با اشاره به کاربردهای غیرتسلیحاتی فناوری هسته‌ای در حوزه‌های نظامی و صنعتی ادامه داد: استفاده از فناوری هسته‌ای صرفاً به ساخت بمب محدود نمی‌شود. برای نمونه، در پروژه‌های پیشرفته ممکن است به سوخت با غنای بالاتر از ۶۰ درصد نیاز باشد. کشتی‌های مجهز به پیشران هسته‌ای می‌توانند ماه‌ها بدون نیاز به سوخت‌گیری در دریا حرکت کنند و حتی امکان انجام برخی فعالیت‌های صنعتی و فرآوری محصولات در آن‌ها وجود دارد. این‌ها از جمله کاربردهایی است که کشور باید بتواند برای توسعه آن برنامه‌ریزی کند.
وی افزود: حتی در حوزه هواپیماهای دوربرد نیز استفاده از پیشران هسته‌ای می‌تواند امکان پرواز در مسافت‌های بسیار طولانی را فراهم کند. استفاده از سوخت هسته‌ای در چنین سامانه‌هایی به معنای ساخت سلاح اتمی نیست. بنابراین، نمی‌توان پذیرفت که ایران از حق توسعه این فناوری‌ها محروم باشد یا صرفاً به غنی‌سازی در سطحی محدود بسنده کند.
استفاده نظامی از فناوری هسته‌ای به معنای هدف قرار دادن غیرنظامیان نیست
این کارشناس مسائل سیاسی با تفکیک میان کاربردهای نظامی فناوری هسته‌ای و هدف قرار دادن غیرنظامیان اظهار کرد: استفاده نظامی از فناوری هسته‌ای لزوماً به معنای ساخت بمبی برای انداختن بر سر مردم و کشتار جمعیت غیرنظامی نیست. حتی در حوزه تسلیحات نیز می‌توان درباره کاربردهای تاکتیکی و هدف قرار دادن مراکز و پایگاه‌های نظامی سخن گفت. ما می‌توانیم پایگاه نظامی‌ای را که از آن علیه کشورمان عملیات انجام می‌شود، هدف قرار دهیم؛ اما حمله به مردم غیرنظامی یا زیرساخت‌هایی که برای زندگی مردم ضروری است، موضوع دیگری است و با مبانی ما سازگاری ندارد.
لاریجانی با اشاره به مخالفت آمریکا و کشورهای غربی با توسعه فناوری هسته‌ای ایران گفت: طرف مقابل می‌گوید ایران باید غنی‌سازی را کاهش دهد و حتی مواد غنی‌شده خود را رقیق کند؛ در حالی که ما برای برنامه‌های توسعه‌ای آینده، از جمله ساخت زیردریایی، کشتی و هواپیماهای مجهز به پیشران هسته‌ای، به این فناوری نیاز داریم. اینکه طرف مقابل بخواهد درباره نیازهای توسعه‌ای ایران تصمیم بگیرد، پذیرفتنی نیست. ما خودمان مسئول برنامه توسعه کشور هستیم و باید بر اساس نیازها و اولویت‌های ملی تصمیم بگیریم.
وی با انتقاد از طرح محدودیت برای بازسازی تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده در حملات اخیر خاطرنشان کرد: طرف مقابل حتی می‌گوید ایران نباید تأسیساتی را که در حملات تخریب شده‌اند، دوباره فعال یا بازسازی کند. این موضوع هیچ ارتباطی به آن‌ها ندارد و ایران حق دارد درباره بازسازی و ادامه فعالیت‌های خود تصمیم بگیرد. از همان ابتدا باید در مسیر توافقی که برای خروج از وضعیت نه جنگ و نه صلح دنبال می‌شود، این مسئله روشن باشد.
با خروج فوری از NPT موافق نیستم، اما تعهدات ایران باید بازنگری شود
این کارشناس مسائل سیاسی در ادامه به موضوع عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) پرداخت و گفت: من با خروج فوری ایران از NPT موافق نیستم، اما معتقدم تعهدات ایران در این پیمان باید به‌طور جدی مورد بازنگری قرار گیرد. اکنون آمریکا در مذاکرات دو مطالبه اصلی دارد؛ نخست اینکه ایران مدیریت تنگه هرمز را واگذار کند و دوم اینکه فعالیت‌های هسته‌ای کشور به نزدیک صفر برسد. این دو موضوع، از محورهای اصلی فشار طرف مقابل هستند.
لاریجانی با تأکید بر اینکه برنامه هسته‌ای ایران نباید به موضوع چانه‌زنی با آمریکا تبدیل شود، افزود: مقام معظم رهبری و رهبر شهید انقلاب تأکید کرده‌اند که موضوع هسته‌ای نباید در مذاکرات با آمریکا به محور چانه‌زنی تبدیل شود. با این حال، طرف مقابل تلاش می‌کند این موضوع را وارد مذاکرات کند و درباره میزان غنی‌سازی و جزئیات فعالیت‌های هسته‌ای ایران مذاکره کند. ما نباید اجازه دهیم اصل برخورداری از فناوری هسته‌ای به موضوعی برای چانه‌زنی تبدیل شود.
مجلس اجرای برخی تعهدات عملی ایران در NPT را موقتاً معلق کند
وی با اشاره به تعهدات ایران در چارچوب NPT تصریح کرد: به نظر من، مجلس شورای اسلامی باید هرچه زودتر مصوبه‌ای داشته باشد که بر اساس آن، اجرای برخی تعهدات عملی ایران در چارچوب این پیمان، به‌طور موقت معلق شود. ما از پیمان خارج نمی‌شویم، اما می‌توانیم اجرای تعهدات خود را تا زمانی که طرف مقابل به وظایف و تعهداتش عمل نکرده است، متوقف کنیم. پیمان NPT منافعی برای اعضا در نظر گرفته که از جمله آن‌ها حفاظت از تأسیسات هسته‌ای و همکاری‌های مربوط به استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای است؛ اما این منافع برای ایران به‌درستی محقق نشده است.
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر ضرورت تعیین تکلیف همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ادامه داد: باید بررسی کنیم که ادامه این تعهدات چه فایده‌ای برای ما دارد، به‌ویژه در شرایطی که تأسیسات هسته‌ای کشور هدف حمله قرار گرفته و آژانس نتوانسته است حمایت و تضمین‌های مورد انتظار را فراهم کند. ما باید با آژانس وارد گفت‌وگویی جدی شویم تا مشخص شود چه سازوکاری برای حمایت از تأسیسات و اجرای تعهدات متقابل وجود دارد. اگر آژانس بتواند در این زمینه به توافقی روشن و قابل اتکا برسد، می‌توان درباره ادامه همکاری‌ها تصمیم گرفت؛ اما اگر چنین توافقی حاصل نشود، باید درباره تعهدات اجرایی خود بازنگری کنیم.
لاریجانی با بیان اینکه تعلیق اجرای برخی تعهدات با خروج از NPT تفاوت دارد، اظهار کرد: پیشنهاد من این است که مجلس در یک مصوبه کوتاه، اجرای تعهدات عملی ایران در این پیمان را تا زمان انجام گفت‌وگوهای جدی با آژانس معلق کند. این اقدام به معنای خروج از پیمان نیست، بلکه واکنشی به اجرا نشدن تعهدات متقابل و محقق نشدن منافع پیش‌بینی‌شده برای ایران است. ما نباید بدون آنکه طرف مقابل به وظایف خود عمل کرده باشد، همچنان تمام تعهدات عملی را اجرا کنیم و در عین حال، امکان مطالبه‌گری یک‌طرفه را برای آژانس فراهم کنیم.
تعلیق تعهدات در NPT از نظر حقوقی قابل بررسی است
وی در پاسخ به دیدگاه‌هایی که این پیشنهاد را از نظر حقوقی محل اشکال می‌دانند، گفت: در حقوق بین‌الملل، بسیاری از مسائل بر اساس رویه شکل می‌گیرند. اینکه تاکنون سابقه نداشته باشد کشوری عضو NPT باشد و تجهیزات هسته‌ای آن هدف حمله قرار بگیرد، به این معنا نیست که در چنین شرایطی هیچ راهکار حقوقی وجود ندارد. ممکن است این اقدام سابقه‌ای نداشته باشد، اما از نظر منطقی و حقوقی می‌توان درباره آن بحث کرد. ما مانند ترامپ نیستیم که یک‌باره اعلام کنیم از یک تعهد بین‌المللی خارج شده‌ایم؛ ابتدا باید بررسی کنیم که چرا شرایط به وجود آمده و آیا طرف مقابل به تعهدات خود عمل کرده است یا خیر.
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر اینکه ایران باید در موضوع هسته‌ای از موضعی اصولی وارد دیپلماسی شود، افزود: ما نباید درباره اصل برنامه هسته‌ای خود با آمریکا معامله کنیم و وارد چانه‌زنی بر سر کاهش سطح غنی‌سازی یا محدود کردن فعالیت‌های هسته‌ای نشویم. در مقابل، باید با آژانس درباره تعهدات و مسئولیت‌های آن گفت‌وگو کنیم؛ زیرا طرف اصلی تعامل فنی و حقوقی در این زمینه آژانس است، نه آمریکا. در مجموع، لازم است شرایط هسته‌ای کشور را در همه حوزه‌ها پیش ببریم و اجازه ندهیم طرف مقابل درباره نیازهای علمی، صنعتی و دفاعی ما تصمیم بگیرد.
بازنگری در سیاست هسته‌ای به معنای ساخت بمب و حمله به شهرها نیست
لاریجانی با اشاره به ضرورت تبیین کاربردهای نظامی فناوری هسته‌ای برای افکار عمومی اظهار کرد: گاهی در داخل کشور، به دلیل نبود اطلاعات دقیق، صرف شنیدن عبارت استفاده نظامی از فناوری هسته‌ای با نگرانی و حساسیت همراه می‌شود؛ در حالی که این موضوع لزوماً به معنای حمله به شهرها و نابودی جمعیت غیرنظامی نیست. حتی اگر ایران از امکانات دفاعی هسته‌ای برخوردار باشد، این به معنای آن نیست که مردم بی‌گناه را هدف قرار خواهد داد. مبانی شرعی ما چنین اقدامی را منع می‌کند و ما هرگز مردم بی‌گناه را هدف قرار نمی‌دهیم.
وی با تأکید بر اینکه بازنگری در سیاست هسته‌ای کشور باید با آگاهی و تبیین دقیق همراه باشد، خاطرنشان کرد: مردم پس از تجربه برجام و حمله به تأسیسات هسته‌ای کشور، این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا نباید در سیاست هسته‌ای بازنگری کنیم؟ این مطالبه قابل فهم است، اما باید روشن شود که بازنگری به معنای ساخت بمب بزرگ و حمله به شهرها نیست. ما باید توانمندی‌های علمی، صنعتی و دفاعی خود را حفظ و تقویت کنیم و در عین حال، میان هدف قرار دادن پایگاه نظامی‌ای که از آن به ایران حمله می‌شود و حمله به مردم بی‌گناه تفاوت قائل شویم. رسانه‌ها نیز باید این مسائل را با دقت و بر اساس اطلاعات درست برای مردم توضیح دهند.
حفظ اهرم‌های فشار ایران در مذاکرات ضروری است
لاریجانی با تأکید بر ضرورت حفظ اهرم‌های فشار و ظرفیت‌های بازدارنده ایران در مذاکرات با آمریکا اظهار کرد: ما باید به اندازه‌ای که طرف مقابل به تعهدات خود عمل می‌کند، اقدام متقابل انجام دهیم. نقاط کلیدی و معیارهای ما باید مشخص و پابرجا باشد؛ از جمله تأمین امنیت خلیج فارس و جلوگیری از تبدیل آن به میدان جولان نیروهای بیگانه. همچنین موضوع فعالیت‌های هسته‌ای و حمایت از جبهه مقاومت از دیگر محورهایی است که باید در مواضع ما مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به ضرورت اقدام متقابل آمریکا برای کاهش تنش‌ها افزود: آمریکا باید محاصره دریایی علیه ایران را بردارد، دارایی‌های کشور را آزاد کند و محدودیت‌هایی را که برای تجارت ایران ایجاد کرده است، از جمله تحریم‌های ثانویه، لغو کند. در مقابل، اگر این اقدامات انجام شود، ایران نیز می‌تواند درباره تسهیل رفت‌وآمدها و کاهش محدودیت‌ها تصمیم بگیرد؛ البته هرگاه طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند، ایران نیز حق دارد اقدامات متقابل را از سر بگیرد.
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر اهمیت حفظ اهرم‌های عملی ایران در مذاکرات تصریح کرد: مسئله اصلی صرفاً آن چیزی نیست که روی کاغذ نوشته می‌شود، بلکه مهم این است که اقدامات طرفین در عمل چه نتیجه‌ای داشته باشد. دوران آن گذشته است که طرف مقابل سازوکاری مانند مکانیسم ماشه ایجاد کند و ما حتی جرئت اعتراض به آن را نداشته باشیم. ما از تجربه‌های گذشته درس گرفته‌ایم و باید بر اساس میزان پایبندی طرف مقابل به تعهدات، درباره ادامه اقدامات خود تصمیم بگیریم.
لاریجانی ادامه داد: اگر طرف مقابل به تعهداتش عمل کند، اقدامات متقابل ما نیز ادامه پیدا می‌کند، اما اگر از تعهدات خود تخلف کند، باید بتوانیم اجرای اقداماتمان را متوقف کنیم و اهرم‌های فشار را دوباره به کار بگیریم. همچنین نباید اجازه دهیم پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه برای اقدامات علیه ایران فعال باشند. حفظ این ظرفیت‌های بازدارنده و وتویی در مذاکرات با آمریکا ضروری است و باید همواره عملکرد طرف مقابل را ارزیابی کنیم.
همه بخش‌های حاکمیت باید در مسیر مورد نظر رهبری حرکت کنند
وی با اشاره به روند مدیریت مذاکرات اظهار کرد: به نظر من، آقای رضایی توانسته است به موضوع مذاکرات نظم بدهد و آن را در مسیری قرار دهد که مورد توجه مقام معظم رهبری است. همه بخش‌های حاکمیت، دولت و سایر مجموعه‌ها نیز باید در همین مسیر حرکت کنند تا بتوانیم به نتیجه مطلوب برسیم.
جبهه مقاومت بخشی از عمق راهبردی ایران است
این کارشناس مسائل سیاسی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت جبهه مقاومت در راهبرد منطقه‌ای ایران گفت: جبهه مقاومت یکی از نقاط حساس و مهم منافع ملی ماست و رهبر شهید انقلاب نیز بارها بر اهمیت آن تأکید کرده بودند. مقاومت در شرایط سخت شکل گرفته و رشد کرده است و دستاوردهای بزرگی داشته است. این جبهه بخشی از عمق راهبردی ایران محسوب می‌شود، اما اعضای آن تابع و وابسته ما نیستند؛ آن‌ها نیروهایی مستقل هستند که در بسیاری از اهداف و دیدگاه‌ها با ما اشتراک دارند.
لاریجانی با انتقاد از آنچه تردید در مواضع برخی مسئولان درباره حمایت از مقاومت خواند، افزود: ما نباید در دفاع از جبهه مقاومت دچار تردید یا لکنت زبان شویم. طرف مقابل بدون هیچ ملاحظه‌ای از رژیم صهیونیستی و مقام‌های آن حمایت می‌کند، در حالی که ما باید در دفاع از مردم مظلوم و نیروهای مقاوم منطقه، صریح و روشن موضع بگیریم.
نباید در حمایت از یمن دچار لکنت زبان شویم
وی با اشاره به مواضع دیپلماتیک ایران درباره یمن تصریح کرد: من نسبت به نحوه موضع‌گیری برخی بخش‌های دیپلماسی درباره یمن انتقاد دارم. انصارالله یمن یک جریان قدرتمند است که برای استقلال و تمامیت ارضی کشور خود مبارزه می‌کند. ما نباید مرتب تأکید کنیم که تحولات یمن به ما ارتباطی ندارد. رهبر شهید انقلاب نیز درباره حمایت از یمن مواضعی صریح داشتند و تأکید کرده بودند که به جای ارسال تعداد محدودی موشک، می‌توان کمک‌های بیشتری در اختیار آن‌ها قرار داد.
این کارشناس مسائل سیاسی با بیان اینکه حمایت ایران از یمن به معنای حمایت از توسعه‌طلبی سرزمینی نیست، ادامه داد: ما از حق مردم یمن برای استقلال و حفظ تمامیت ارضی کشورشان دفاع می‌کنیم، نه اینکه بخواهیم آن‌ها به عربستان حمله کنند یا سرزمین دیگری را تصرف کنند. در حالی که مردم یمن با حملات و کشتار مواجه‌اند، نمی‌توان نسبت به وضعیت آن‌ها بی‌تفاوت بود. به گفته وی، حملات و کشتار مردم یمن، از جمله زنان و خانواده‌ها، همچنان ادامه دارد و این وضعیت باید مورد توجه کشورهای اسلامی قرار گیرد.
لاریجانی با انتقاد از برخورد برخی کشورهای منطقه با انصارالله اظهار کرد: در حالی که رژیم صهیونیستی شمار زیادی از مسلمانان را به شهادت رسانده است، برخی کشورهای اسلامی به جای مقابله با این رژیم، به دنبال ایجاد ائتلاف و فشار علیه یمن هستند. چنین رویکردی مایه تأسف است. همچنین تلاش برای استفاده از گروه‌های مزدور و جریان‌های تروریستی مانند داعش برای مقابله با نیروهای یمنی، از نگاه من نشانه استیصال طرف مقابل است.
وی با اشاره به توانمندی نیروهای یمنی افزود: نیروهای مقاومت یمن در برابر قدرت‌های نظامی بزرگ نیز ایستادگی کرده‌اند و از رویارویی با ناوگان دریایی آمریکا هراسی ندارند. ما نیز باید در حمایت از آن‌ها موضعی روشن و بدون ابهام داشته باشیم. تکرار این عبارت که تحولات یمن به ایران ارتباطی ندارد، جایگاه و ارزش مواضع ما را تضعیف می‌کند. اگر قرار است برای حل بحران یمن راه‌حل دیپلماتیک ارائه شود، باید به دلایل تهاجم به این کشور و حقوق مردم آن نیز توجه کنیم.
یمن از ظرفیت تاریخی و تمدنی ارزشمندی برخوردار است
این کارشناس مسائل سیاسی با تأکید بر اهمیت تاریخی و تمدنی یمن خاطرنشان کرد: یمن از نظر تاریخی و تمدنی جایگاه ویژه‌ای دارد و در برخی نظریه‌های مربوط به تکامل و مهاجرت انسان نیز از این منطقه به‌عنوان یکی از مسیرهای حرکت انسان از آفریقا به دیگر نقاط جهان یاد شده است. این کشور از نظر سابقه تاریخی و فرهنگی و همچنین جایگاه فکری و اسلامی، ظرفیت و سرمایه‌ای ارزشمند دارد. در مقابل، برخی کشورهای منطقه با وجود برخورداری از امکانات اقتصادی، از ظرفیت‌های جمعیتی و فرهنگی مشابهی برخوردار نیستند.
با کنار گذاشتن حمایت از غزه، لبنان و یمن مشکلات ایران حل نمی‌شود
لاریجانی با تأکید بر اینکه حمایت از جبهه مقاومت با منافع ملی ایران پیوند دارد، گفت: جبهه مقاومت یکی از عرصه‌های مهم تأمین منافع ماست و نباید تصور کنیم که با کنار گذاشتن حمایت از غزه، لبنان یا یمن، مسائل ایران حل می‌شود. تعبیر «نه غزه، نه لبنان» راه‌حل مشکلات کشور نیست. ما می‌توانیم هم از ایران دفاع کنیم و هم در کنار مردم مظلوم و نیروهای مقاومت منطقه بایستیم.
کشورهای منطقه می‌توانند بدون حضور آمریکا امنیت خود را تأمین کنند
وی در ادامه با تشریح چشم‌انداز ایران برای امنیت منطقه اظهار کرد: هدف ما این است که آمریکا از منطقه دور شود و کشورهای منطقه بتوانند با همکاری یکدیگر مسائل امنیتی خود را حل کنند. ما به دنبال تصرف کشورهای دیگر یا تشکیل امپراتوری نیستیم؛ ایران از وسعت و ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی خود برخوردار است و نیازی به توسعه‌طلبی سرزمینی ندارد. اتفاقاً ما می‌توانیم یکی از پایه‌های اصلی تأمین امنیت منطقه باشیم و با همکاری کشورهای همسایه، منطقه‌ای قدرتمند و باثبات ایجاد کنیم.
این کارشناس مسائل سیاسی با اشاره به پیامدهای همراهی برخی کشورهای منطقه با آمریکا علیه ایران افزود: کشورهایی که در جریان جنگ عراق علیه ایران و همچنین در جنگ اخیر در کنار آمریکا قرار گرفتند و علیه ایران اقدام کردند، مرتکب اشتباه بزرگی شدند. آن‌ها نباید تصور کنند که حضور و حمایت آمریکا می‌تواند امنیت پایدار برایشان ایجاد کند. کشورهای منطقه می‌توانند با اتکا به ظرفیت‌های یکدیگر، مسائل امنیتی خود را حل‌وفصل کنند.
تقویت بازدارندگی نباید به معنای کنار گذاشتن دیپلماسی با همسایگان باشد
لاریجانی در پایان با اشاره به راهبرد جدید دفاعی ایران تأکید کرد: همان‌طور که مقام معظم رهبری بر پاسخ‌گویی بدون محدودیت جغرافیایی در برابر تهدیدها تأکید کرده‌اند، این رویکرد نباید به معنای کنار گذاشتن دیپلماسی با کشورهای منطقه باشد. ما باید ضمن حفظ توان دفاعی و بازدارندگی خود، روابط و همکاری با همسایگان را نیز ادامه دهیم و مسیر ایجاد امنیت منطقه‌ای با مشارکت کشورهای منطقه را دنبال کنیم.
دیدگاه تان را بنویسید