دوئل تهران و واشنگتن

شبکۀ الجزیره در گزارشی تحلیلی با اشاره به دور تازه گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در عمان، تأکید می‌کند که همزمان با ادامۀ مسیر دیپلماسی، وزن واقعی معادله در میدان انرژی و توازن قدرت منطقه‌ای نهفته است؛ جایی که هرگونه تنش می‌تواند بازار جهانی نفت را با جهش‌های سنگین مواجه کند.

به‌نوشتۀ الجزیره، تهران در این مذاکرات ضمن سنجش جدیت واشنگتن، بر خطوط قرمز خود از جمله توانمندی‌های موشکی تأکید کرده است.

در مقابل، مقام‌های آمریکایی از گزینه‌هایی مانند توقیف نفتکش‌های حامل نفت ایران سخن گفته‌اند؛ گزینه‌ای که به اذعان رسانه‌های آمریکایی، می‌تواند بازار جهانی نفت را دچار التهاب کند.

الجزیره در ادامه با اشاره به تمرکز مطالبات آمریکا بر توقف غنی‌سازی، برنامه موشکی و نفوذ منطقه‌ای ایران، یادآور می‌شود که تهران همواره تأکید کرده قصدی برای ساخت سلاح هسته‌ای ندارد. با این حال، آنچه بیش از هر چیز بازارها را نگران کرده، نه صرفاً مذاکرات، بلکه احتمال برخورد نظامی در منطقه‌ای است که قلب تپندۀ انرژی جهان محسوب می‌شود.

الجزیره نوشته: «در سناریوهای محدود مانند حملات نمادین یا درگیری‌های کوتاه‌مدت، برخی تحلیل‌گران افزایش قیمت نفت را در حد چند دلار یا جهش موقت تا محدوده ۸۰ دلار پیش‌بینی می‌کنند؛ افزایشی که به دلیل مازاد عرضه جهانی می‌تواند پایدار نباشد.

حتی در سناریوی توقف کامل صادرات نفت ایران نیز برآوردهایی از میانگین‌های ۷۰ تا ۹۰ دلاری مطرح شده است. الجزیره این سناریوها را در چارچوب «شوک افزایشی جنگ» ارزیابی می‌کند که بسته به سطح تنش، به قیمت‌ها افزوده می‌شود.

اما جایی راهبردی‌تر وجود دارد: تنگۀ هرمز.

این گذرگاه حیاتی که حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت در روز معادل نزدیک به ۲۰ درصد مصرف جهانی مایعات نفتی از آن عبور می‌کند، به تعبیر تحلیل‌گران می‌تواند ورق بازار انرژی را به‌طور کامل برگرداند. هرگونه اختلال جدی در این مسیر، شوکی فوری و گسترده به بازار وارد خواهد کرد.»

نبیل المرسومی، کارشناس امور نفت، در گفت‌وگو با الجزیره تصریح کرده که حتی بدون بستن تنگه هرمز، اگر ایران در صورت درگیری، تأسیسات نفتی منطقه را هدف قرار دهد و عرضه نفت خلیج فارس به طور چشمگیری کاهش یابد، قیمت‌ها می‌تواند به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه صعود کند. این ارزیابی نشان می‌دهد که وزن ژئوپلیتیکی ایران در بازار انرژی، فراتر از سهم تولیدی صرف آن است.

المرسومی در ادامه به الجزیره گفته که اگر سناریوی بستن تنگه هرمز محقق شود، یک‌چهارم عرضه نفت جهان و حدود یک‌پنجم عرضه گاز طبیعی جهان متوقف خواهد شد؛ رخدادی که به گفته او می‌تواند قیمت نفت را تا ۱۳۰ دلار در هر بشکه بالا ببرد. چنین جهشی نه تنها بازار نفت، بلکه کل اقتصاد جهانی را با تکانه‌ای شدید روبه‌رو خواهد کرد.

در مقابل، سناریوی توافق هسته‌ای و افزایش صادرات نفت ایران می‌تواند قیمت‌ها را کاهش دهد، اما همان‌گونه که تحلیلگران به الجزیره گفته‌اند، مسیر بازار بیش از هر چیز به سطح تنش و سرنوشت تنگه هرمز وابسته است.