نقشه نتانیاهو برای از سرگیری جنگ علیه ایران

دوره انتقال قدرت در آمریکا پس از انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، فرصتی برای تحرکات تازه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی فراهم کرده است؛ او امیدوار است در این فاصله، دونالد ترامپ را به ازسرگیری جنگ علیه ایران ترغیب کند.

به گزارش ایرنا، باربارا اسلاوین، تحلیلگر اندیشکده استیمسون، در یادداشتی با بررسی پیامدهای انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و دوره موسوم به «دوره انتقال قدرت» (دوره اردک لنگ)، هشدار می‌دهد که دولت دونالد ترامپ ممکن است در فاصله برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای تا آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه، برای جبران ناکامی‌های خود در جنگ با ایران، به حملات گسترده‌تری متوسل شود؛ اقدامی که به گفته او می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای متحدان عرب آمریکا، اقتصاد جهانی و امنیت منطقه‌ای داشته باشد.

تخریب زیرساخت‌های حیاتی ایران در جریان حملات احتمالی جدید می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد.به نوشته اسلاوین، با وجود احتمال شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای روز سه‌شنبه و حتی شاید به همین دلیل، دولت ترامپ در حال آماده‌سازی حمله‌ای گسترده به ایران است تا بتواند پس از ۹ ماه ناکامی، نوعی «پیروزی» برای خود رقم بزند.

هدف این حملات، افزون بر حفظ وجهه سیاسی دولت آمریکا، وادار کردن ایران به بازگشایی کامل تنگه هرمز و چشم‌پوشی از ذخایر اورانیوم با غنای بالا عنوان شده است؛ ذخایری که به نوشته نویسنده، در پی حملات اولیه آمریکا و رژیم اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵، زیر آوار مدفون شده‌اند. با این حال، اسلاوین معتقد است حملات جدید با مخاطرات جدی برای متحدان عرب آمریکا همراه خواهد بود؛ کشورهایی که تاکنون بخش عمده پاسخ‌های تلافی‌جویانه ایران را متحمل شده‌اند. مصرف‌کنندگان جهانی انرژی نیز که با قیمت‌های بی‌سابقه انرژی مواجه هستند، از پیامدهای چنین اقدامی در امان نخواهند ماند.

او همچنین هشدار می‌دهد که تخریب زیرساخت‌های حیاتی ایران در جریان حملات احتمالی جدید می‌تواند مصداق جنایت جنگی باشد. در همین ارتباط، کریس مورفی، سناتور دموکرات ایالت کنتیکت که هفته گذشته در جریان طرح‌های جدید حمله به ایران قرار گرفته بود، این برنامه‌ها را «دیوانه‌وار» توصیف کرده است.

احتمال بهره‌برداری ترامپ از دوره انتقال قدرت

نویسنده با اشاره به احتمال از دست رفتن کنترل کنگره از سوی جمهوری‌خواهان، می‌نویسد ترامپ ممکن است وسوسه شود از فاصله زمانی میان انتخابات و آغاز به کار کنگره جدید با اکثریت دموکرات در ژانویه استفاده کند. هم‌زمان، تحولات سیاسی اسرائیل نیز ممکن است فرصت دیگری برای پیشبرد این رویکرد فراهم کند.

به نوشته اسلاوین، انتخابات ۲۷ اکتبر اسرائیل به ائتلاف راست‌گرای حاکم ضربه زده اما جایگزین سیاسی آسانی برای آن ایجاد نکرده است. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر موقت اسرائیل، که با این تصور نادرست ترامپ را به آغاز جنگ در فوریه متقاعد کرده بود که این جنگ به سرنگونی نظام سیاسی مستقر در ایران منجر خواهد شد، پیش از انتخابات اسرائیل نیز از رئیس‌جمهور آمریکا خواسته بود حملات گسترده علیه ایران را از سر بگیرد؛ درخواستی که با موفقیت همراه نشد.

اسلاوین می‌افزاید نتانیاهو ممکن است پس از انتخابات آمریکا، بار دیگر فرصت را برای ازسرگیری جنگ مناسب ببیند؛ اقدامی که می‌تواند بقای سیاسی او را نیز طولانی‌تر کند. با این حال، به اعتقاد نویسنده، مشخص نیست ازسرگیری درگیری‌ها، جز افزایش تلفات انسانی، ویرانی و بالا رفتن قیمت نفت، چه دستاورد دیگری برای آمریکا و اسرائیل خواهد داشت.

او یادآور می‌شود ایران ماه‌ها حملات نظامی و محاصره بنادر خود از سوی آمریکا را پشت سر گذاشته است؛ محاصره‌ای که پس از فروپاشی تفاهم‌نامه ژوئن با میانجی‌گری پاکستان ادامه یافت. تهران پیش‌تر اولتیماتوم‌های آمریکا را رد کرده و ممکن است نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای را تأییدی بر مواضع خود تلقی کند و ترجیح دهد تا آغاز به کار کنگره جدید و تلاش آن برای مهار سیاست‌های تهاجمی ترامپ منتظر بماند.

شرط ایران برای توقف تهدیدها در تنگه هرمز

در ادامه این یادداشت آمده است که بازیگران مهم منطقه‌ای که برنامه‌های بلندپروازانه خود برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی را با موانع جدی مواجه دیده‌اند، بار دیگر برای پایان دادن به جنگ تلاش‌های میانجی‌گرانه خود را از سر گرفته‌اند.

با این حال، ایران پیش از موافقت با توقف تهدیدها علیه تردد دریایی در تنگه هرمز، خواستار دریافت امتیازهای ملموس و از پیش تعیین‌شده، از جمله آزادسازی دارایی‌های مسدودشده و دریافت تضمین‌هایی مبنی بر عدم ازسرگیری حملات است. به نوشته اسلاوین، تهران تاکنون درخواست آمریکا برای موافقت با خارج کردن حدود هزار پوند اورانیوم با غنای بالا از زیر آوارهای ناشی از کارزار بمباران ۱۲ روزه آمریکا و رژیم اسرائیل در سال ۲۰۲۵ را رد کرده است.

نویسنده همچنین به افزایش بحث‌ها در میان چهره‌های بانفوذ ایران درباره خروج از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) و حتی ساخت سلاح هسته‌ای اشاره می‌کند.

پیوند بحران ایران با تحولات یمن، لبنان و غزه

اسلاوین معتقد است چشم‌انداز پایان جنگ با پیچیدگی‌های دیگری نیز روبه‌رو است؛ از جمله ازسرگیری درگیری‌ها در یمن میان گروه‌های مورد حمایت عربستان و جنبش انصارالله که به نوشته او پس از حمله عربستان به فرودگاه صنعا و پیشروی نیروهای انصارالله در امتداد ساحل دریای سرخ شدت گرفته است. به نوشته این تحلیلگر، هنوز مشخص نیست توافق احتمالی میان آمریکا و ایران به برقراری آتش‌بس در یمن و کاهش تهدیدها علیه کشتیرانی در تنگه باب‌المندب نیز منجر خواهد شد یا خیر.

ایران همچنین بر توقف اقدامات نظامی اسرائیل در لبنان علیه حزب‌الله تأکید کرده است؛ اقداماتی که به تخریب گسترده خانه‌ها و زیرساخت‌ها در جنوب لبنان منجر شده است. در همین حال، اسرائیل همچنان مواضعی را که اهداف حماس می‌خواند، در میان ویرانه‌های غزه هدف قرار می‌دهد؛ در شرایطی که روند بازسازی این منطقه متوقف مانده، فلسطینیان زمستان دیگری را در چادرها سپری می‌کنند و توجه بخش عمده جامعه جهانی به جنگ اوکراین معطوف شده است.

نگرانی اسرائیل از کاهش حمایت آمریکایی‌ها

نویسنده یکی دیگر از دلایل تلاش نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ علیه ایران در دوره انتقال قدرت آمریکا را کاهش حمایت افکار عمومی این کشور از اسرائیل می‌داند. به نوشته اسلاوین، حمایت اسرائیل از جنگ علیه ایران، در کنار واکنش نظامی نامتناسب این رژیم علیه ساکنان غزه پس از حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ حماس و افزایش خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری، موجب کاهش حمایت از اسرائیل در میان شهروندان آمریکایی از هر دو حزب سیاسی شده است.

او می‌افزاید کنگره بعدی آمریکا احتمالاً تمایل کمتری به ادامه کمک‌های نظامی سخاوتمندانه به اسرائیل خواهد داشت؛ به‌ویژه آنکه بسته کمک نظامی سالانه ۳.۸ میلیارد دلاری آمریکا به اسرائیل برای یک دوره ۱۰ ساله، در سال ۲۰۲۸ به پایان می‌رسد. با این وجود، دولت ترامپ برخلاف بخشی از افکار عمومی آمریکا، در پی تعمیق همکاری‌های نظامی با اسرائیل است.

در همین راستا، لایحه مجوز دفاع ملی آمریکا برای سال مالی ۲۰۲۷ که در مجلس نمایندگان تصویب شده و در انتظار رأی‌گیری در سناست، وزیر دفاع این کشور را موظف می‌کند یک «عامل اجرایی» برای مدیریت ابتکار جدید همکاری نظامی آمریکا و اسرائیل تعیین کند؛ ابتکاری که قرار است تحقیقات نظامی، توسعه تسلیحات و تولید جنگ‌افزار دو طرف را با یکدیگر پیوند دهد.

طرح جدید برای همگرایی بیشتر نظامی آمریکا و اسرائیل

اسلاوین با اشاره به سابقه همکاری اطلاعاتی واشنگتن و تل‌آویو علیه دشمنان مشترک، می‌نویسد جنگ کنونی علیه ایران نخستین باری نیست که آمریکا وارد درگیری‌ می‌شود که اسرائیل آغازگر آن بوده است. او حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ را نمونه‌ای از این وضعیت می‌داند و به کتاب جدید کیم غطاس اشاره می‌کند که در آن، چگونگی شکل‌گیری حزب‌الله پس از این حمله و هدف قرار گرفتن تفنگداران دریایی آمریکا و دیگر شهروندان آمریکایی در بیروت روایت شده است.

نتانیاهو ممکن است پس از انتخابات آمریکا، بار دیگر فرصت را برای ازسرگیری جنگ مناسب ببیند؛ اقدامی که می‌تواند بقای سیاسی او را نیز طولانی‌تر کند.به نوشته این تحلیلگر، طرح جدید همکاری نظامی آمریکا و اسرائیل، ساختارهای نظامی دو طرف را به شکلی عمیق‌تر به یکدیگر پیوند می‌دهد و ممکن است انکار مسئولیت واشنگتن در اقدامات اسرائیل، از جمله اقداماتی که می‌تواند جنایت جنگی محسوب شود، دشوارتر کند.

او احتمال می‌دهد کنگره جدید با اکثریت دموکرات برای جلوگیری از اجرای این بند قانونی و اعمال محدودیت‌های بیشتر بر صادرات تسلیحات تهاجمی آمریکا به اسرائیل اقدام کند. اسلاوین در این زمینه به طرح قانونی ارائه‌شده در ماه مه اشاره می‌کند که فروش بمب‌های سنگرشکن و دیگر مهمات سنگین به اسرائیل را ممنوع می‌کند، مگر آنکه این رژیم به‌صورت کتبی تضمین دهد از این تسلیحات به شیوه‌ای مغایر با قوانین آمریکا یا حقوق بین‌الملل بشردوستانه استفاده نخواهد کرد.

نویسنده در بخش دیگری از یادداشت خود تاکید می‌کند که دیگر نمی‌توان روند جنگی را که به انتخاب آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد، به نقطه پیش از شروع آن بازگرداند. به اعتقاد او، این درگیری مجموعه‌ای از مشکلات را در منطقه و فراتر از آن ایجاد کرده است. به نوشته این تحلیلگر، بمباران بیشتر ایران راه‌حل بحران جاری نیست. اسلاوین در پایان به نقل از یک تحلیلگر مقیم تهران، می‌نویسد: «ما در طول تاریخ بسیار طولانی خود با افرادی بسیار بدتر از ترامپ روبه‌رو شده‌ایم و هر بار دوام آورده‌ایم.»